Bốn phi hành gia tham gia sứ mệnh Artemis 2 sẽ lần đầu tiên có một khu vệ sinh riêng biệt bên trong khoang tàu Orion, rất khác với thế hệ tiền nhiệm, khi các phi hành gia Apollo phải đi vệ sinh ngay trong khoang, sử dụng túi nhựa và thiết bị đơn giản trước mặt đồng đội.
Phi hành gia Jeremy Hansen cho biết khu vệ sinh riêng biệt, được NASA gọi là “khoang vệ sinh” (hygiene bay), là một cải tiến đáng kể, nhấn mạnh rằng việc có một nhà vệ sinh có cửa đóng trên một tàu vũ trụ nhỏ là điều “may mắn”. Theo ông, đây cũng là không gian hiếm hoi trong suốt hành trình mà các phi hành gia có thể cảm thấy riêng tư.
Dù vậy, không gian này khá hạn chế. Theo Lockheed Martin — đơn vị chế tạo Orion — khu vệ sinh chỉ tương đương nhà vệ sinh trên máy bay cỡ nhỏ. Điều này vẫn được xem là đáng kể trong bối cảnh toàn bộ khoang sinh hoạt của Orion chỉ khoảng 9,34 m³, tương đương hai chiếc xe minivan, phải phục vụ bốn người trong 10 ngày. Khoang sinh hoạt của Apollo cách đây 50 năm còn nhỏ hơn nhiều, với thể tích chỉ khoảng 5.95 m³, dù chỉ có ba phi hành gia.
Thiết kế của nhà vệ sinh cũng khác biệt so với trên Trái Đất. Cửa ra vào được đặt dưới sàn tàu, phù hợp với môi trường vi trọng lực, nơi phi hành gia sẽ “trôi” vào bên trong thay vì bước vào như bình thường. Ngoài ra, khu vực này còn có rèm riêng tư để tăng tính linh hoạt khi sử dụng.
Hệ thống vệ sinh trên Orion dựa trên công nghệ tương tự Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), gọi là Hệ thống Quản lý Chất thải Phổ quát (UWMS). Thiết bị bao gồm một ghế ngồi phía trên thùng chứa và một ống dẫn nước tiểu linh hoạt. Mỗi phi hành gia sẽ có một đầu nối riêng để đảm bảo vệ sinh. Chất thải lỏng được hút và dẫn đi nhờ luồng không khí thay vì trọng lực.
Không giống ISS, nơi nước tiểu được tái chế thành nước sinh hoạt, Artemis 2 không cần hệ thống này do thời gian bay ngắn. Thay vào đó, nước tiểu sẽ được xả ra ngoài không gian nhiều lần mỗi ngày.
Đối với chất thải rắn, hệ thống sẽ hút xuống túi chứa, sau đó được nén và lưu trữ trong một thùng chuyên dụng. Các thùng này sẽ được thay định kỳ và mang trở lại Trái Đất sau khi kết thúc sứ mệnh.
Đây là lần đầu tiên “khoang vệ sinh” của Orion được sử dụng trong không gian, bởi Artemis 1 — chuyến bay thử không người lái năm 2022 — không mang theo thiết bị này. Tuy nhiên, NASA cho biết đã chuẩn bị phương án dự phòng trong trường hợp hệ thống gặp trục trặc, bao gồm việc sử dụng lại các túi thu gom chất thải tương tự thời Apollo.
Giới chức NASA nhận định, dù chỉ là một chi tiết nhỏ, việc cải thiện điều kiện sinh hoạt như nhà vệ sinh riêng là bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng và độ an toàn cho các sứ mệnh không gian dài ngày trong tương lai.
Một nhân viên NASA thực hiện nâng ống dẫn nước tiểu của Hệ thống Quản lý Chất thải Phổ quát trên Trạm Vũ trụ Quốc tế từ vị trí cố định, tương tự cách phi hành gia sử dụng. Một đầu phễu (không hiển thị) sẽ được gắn vào đầu mở của ống này và có thể dễ dàng thay thế hoặc tháo ra để khử trùng. Ảnh: NASA
