Quỹ OpenAI Foundation – tổ chức phi lợi nhuận kiểm soát công ty trí tuệ nhân tạo OpenAI và sản phẩm chủ lực ChatGPT – hôm thứ Ba cam kết sẽ cấp 1 tỷ USD tiền tài trợ trong năm tới, đồng thời mở rộng năng lực hoạt động như một quỹ từ thiện.
Cam kết này đánh dấu bước phát triển lớn trong các hoạt động thiện nguyện của OpenAI, đồng thời cho thấy cách công ty – vốn khởi đầu là một tổ chức phi lợi nhuận – dự định thực hiện sứ mệnh thiện nguyện để phát triển AI nhằm phục vụ “toàn nhân loại”.
“Chúng tôi hướng tới việc sử dụng AI để tìm lời giải cho những vấn đề khó khăn nhất của nhân loại, mở rộng năng lực của con người và mang lại lợi ích thiết thực trong đời sống – đồng thời hợp tác với các đối tác để sẵn sàng cho những thách thức mới và giúp xã hội trở nên bền vững hơn khi AI phát triển,” OpenAI cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Ba.
Nguồn tài trợ mới sẽ hỗ trợ nghiên cứu khoa học sự sống và y tế, đồng thời tìm cách giảm thiểu một số tác động của AI đối với việc làm, nền kinh tế và sức khỏe tinh thần – đặc biệt là với trẻ em. Cam kết này tiếp nối tuyên bố trước đó vào tháng 10 về việc chi 25 tỷ USD cho các mục tiêu tương tự, dù khi đó chưa nêu rõ thời gian triển khai.
Quỹ OpenAI cũng cho biết sẽ tuyển dụng một giám đốc điều hành mới để phụ trách hoạt động cấp vốn.
Thăng trầm trong hoạt động phi lợi nhuận của OpenAI
OpenAI được thành lập năm 2015 như một phòng thí nghiệm nghiên cứu phi lợi nhuận, nhưng trong những năm gần đây đã dần rời khỏi cấu trúc này khi phát triển các công nghệ thương mại như ChatGPT và công ty con vì lợi nhuận – hiện là một trong những startup có giá trị cao nhất thế giới.
Tháng 10 năm ngoái, OpenAI hoàn tất thỏa thuận với cơ quan quản lý, theo đó hội đồng của tổ chức phi lợi nhuận vẫn kiểm soát hoạt động kinh doanh vì lợi nhuận, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư và công ty thu lợi từ công nghệ. Thỏa thuận cũng làm rõ tỷ lệ sở hữu của tổ chức phi lợi nhuận trong công ty, được định giá khoảng 130 tỷ USD.
Kể từ khi thành lập bộ phận vì lợi nhuận vào năm 2019, hoạt động của tổ chức phi lợi nhuận đã thu hẹp đáng kể, với mức chi giảm từ 51 triệu USD năm 2018 xuống còn 3,3 triệu USD năm sau đó, theo hồ sơ thuế công khai. Năm 2024 – năm gần nhất báo cáo – tổ chức này nhận 4.433 USD tiền đóng góp và cấp phát 7,6 triệu USD.
Ông Brian Mittendorf, giáo sư kế toán và quản trị công tại The Ohio State University, cho rằng các báo cáo thuế chưa phản ánh đầy đủ quy mô hoạt động của OpenAI. “Mọi người thường chỉ nhìn vào khía cạnh tài chính, nhưng điều quan trọng không kém là liệu sản phẩm họ phát triển có thực sự phục vụ nhân loại như mục tiêu đề ra hay không,” ông nói.
Điều chỉnh vai trò của tổ chức phi lợi nhuận
Năm 2025, OpenAI bắt đầu tái định vị vai trò của tổ chức phi lợi nhuận, thành lập một hội đồng tư vấn tạm thời nhằm đưa ra khuyến nghị về cách triển khai hoạt động thiện nguyện trong khi vẫn đàm phán với cơ quan quản lý và nhà đầu tư.
Hội đồng này – trong đó có nhà hoạt động lao động Dolores Huerta – đã đề xuất OpenAI tăng đáng kể nguồn lực cho tổ chức phi lợi nhuận và tham vấn sâu rộng các cộng đồng về tác động của AI trước khi cấp tài trợ.
Tháng 12, quỹ đã công bố khoản tài trợ 40,5 triệu USD cho các tổ chức cộng đồng nhằm nâng cao hiểu biết về AI, củng cố đời sống xã hội và thúc đẩy cơ hội kinh tế.
Định hướng mới của OpenAI diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về tác động của AI: từ việc các trung tâm dữ liệu làm tăng chi phí điện, các vụ kiện cho rằng chatbot AI làm trầm trọng thêm vấn đề sức khỏe tâm thần, đến tranh luận về việc sử dụng AI trong chiến tranh.
Logo OpenAI hiển thị trên điện thoại di động trước màn hình máy tính với nội dung từ ChatGPT. Ảnh: AP
