Chính phủ Malaysia đã từ chối các dự án trung tâm dữ liệu không liên quan đến công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo (AI), Thủ tướng Anwar Ibrahim cho biết tại một phiên thảo luận của Quốc hội nước này, qua đó xác nhận một xu hướng siết chọn lọc đã diễn ra âm thầm từ giữa năm 2024.
Phát biểu được đưa ra khi trả lời về hạ tầng năng lượng, nhưng đồng thời cho thấy một “lệnh tạm dừng” không chính thức đối với các trung tâm dữ liệu thông thường đã được áp dụng trong quá trình phê duyệt mà không công bố rộng rãi.
Trong hai năm qua, Malaysia nổi lên là thị trường trung tâm dữ liệu tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, hưởng lợi từ dòng vốn chuyển dịch khỏi Singapore do hạn chế công suất. Theo CBRE, Malaysia hiện sở hữu danh mục dự án trung tâm dữ liệu lớn nhất khu vực.
Dữ liệu từ DC Byte cho thấy hơn hai phần ba công suất trung tâm dữ liệu đang xây dựng tại năm nền kinh tế lớn của Đông Nam Á tập trung ở Malaysia. Công suất của nước này tăng từ khoảng 10 megawatt năm 2021 lên 1,3 gigawatt vào năm 2024.
Các dự án lớn đang triển khai bao gồm hợp tác giữa NVIDIA và YTL trị giá 4,3 tỷ USD, kế hoạch mở rộng của Microsoft, cùng khoản đầu tư 2,1 tỷ USD từ ByteDance.
Áp lực hạ tầng và lưới điện
Chính phủ Malaysia cho biết việc hạn chế các trung tâm dữ liệu không phục vụ AI nhằm giảm áp lực lên tài nguyên điện và nước. Thủ tướng Anwar cảnh báo nhu cầu gia tăng có thể đẩy chi phí năng lượng lên cao đối với người dân.
Tuy nhiên, theo Area Market Intelligence, nút thắt chính nằm ở tiến độ kết nối lưới điện, thay vì năng lực phát điện. Một số phê duyệt hạ tầng có thể mất tới 18 tháng, trong khi bang Johor đã từ chối khoảng 30% hồ sơ mới trong năm 2024 do vướng mắc kỹ thuật và quy hoạch.
Chính phủ cũng yêu cầu chi phí nâng cấp hạ tầng phục vụ trung tâm dữ liệu phải do nhà đầu tư chi trả, thay vì phân bổ lên hệ thống điện chung, theo quan điểm của Thứ trưởng Năng lượng Akmal Nasrullah.
Ông Mark Bennett, lãnh đạo mảng năng lượng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Ernst & Young, ước tính các trung tâm dữ liệu tại Malaysia có thể cần tới 5–6 gigawatt điện vào năm 2035, tương đương khoảng 20% công suất hiện tại.
Để đáp ứng nhu cầu, Malaysia dự kiến bổ sung 6–8 gigawatt điện khí và tối đa 10 gigawatt năng lượng tái tạo vào năm 2030.
Bài toán giá trị và phụ thuộc đầu tư nước ngoài
Dù ưu tiên các trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn, chính phủ Malaysia vẫn đối mặt với câu hỏi về lợi ích thực tế thu được. Phân tích của Faye Simanjuntak tại Viện Chính sách Asia Society cho thấy phần lớn đầu tư AI tại Malaysia đến từ các tập đoàn nước ngoài.
Các công ty công nghệ đã mua đất từ các đồn điền dầu cọ để xây dựng trung tâm dữ liệu, làm dấy lên lo ngại Malaysia có thể chỉ đóng vai trò cung cấp hạ tầng tính toán mà chưa phát triển tương xứng năng lực AI trong nước.
Hiệp hội APDCA dự báo ngành AI có thể tạo khoảng 30.900 việc làm mỗi năm vào 2030, song tình trạng thiếu nhân lực kỹ năng cao đã xuất hiện.
Nguồn điện và yếu tố địa chính trị
Malaysia dự kiến tăng cường nguồn cung điện thông qua truyền tải từ bang Sarawak và kết nối với lưới điện ASEAN. Theo Thủ tướng Anwar, nguồn cung hiện tại đủ đáp ứng nhu cầu trong 1–2 năm tới.
Sự tham gia của các doanh nghiệp Trung Quốc cũng ngày càng rõ nét, với các khoản đầu tư từ DayOne, PowerChina và Huawei trong các dự án năng lượng và hạ tầng.
Giới phân tích cho rằng sự phụ thuộc vào vốn và công nghệ nước ngoài, đặc biệt từ Trung Quốc, đang khiến chiến lược trung tâm dữ liệu của Malaysia mang thêm yếu tố địa chính trị.
Ireland là ví dụ thường được nhắc đến khi các trung tâm dữ liệu chiếm tới 22% tổng điện năng tiêu thụ năm 2024, buộc đơn vị vận hành lưới điện EirGrid phải hạn chế kết nối mới tại Dublin.
Dù bối cảnh khác biệt, Malaysia được cho là có thể đối mặt rủi ro tương tự nếu nhu cầu hạ tầng vượt quá khả năng điều tiết.
Công trường xây dựng trung tâm dữ liệu Iskandar Puteri tại bang Johor, Malaysia. Ảnh: Shutterstock
