Cơn sốt OpenClaw lan khắp xã hội Trung Quốc

Fan Xinquan, một công nhân điện tử đã nghỉ hưu ở Bắc Kinh, gần đây bắt đầu “nuôi một con tôm hùm” – biểu tượng của OpenClaw – với hy vọng tác nhân AI mà ông đang huấn luyện có thể giúp sắp xếp kiến thức chuyên ngành của mình tốt hơn so với các chatbot như DeepSeek.

“OpenClaw thực sự có thể giúp bạn làm được nhiều việc thiết thực,” người đàn ông 60 tuổi nói tại một sự kiện do startup AI Zhipu tổ chức nhằm hướng dẫn người dùng cách sử dụng và huấn luyện tác nhân AI này. Công cụ đang gây sốt tại Trung Quốc, với nhiều phiên bản nội địa cũng được đặt biệt danh là “tôm hùm”.

Trong tháng qua, OpenClaw — một hệ thống có thể kết nối nhiều phần cứng và phần mềm, đồng thời học từ dữ liệu với mức can thiệp của con người ít hơn chatbot — đã thu hút sự chú ý rộng rãi tại Trung Quốc, từ người nghỉ hưu tìm kiếm thu nhập phụ đến các công ty AI muốn tạo nguồn doanh thu mới.

Ra mắt lần đầu vào tháng 11, công cụ này nhanh chóng trở thành một trong những dự án tăng trưởng nhanh nhất trong lịch sử GitHub — nền tảng phát triển phần mềm phổ biến toàn cầu.

Làn sóng quan tâm dành cho bot mã nguồn mở do lập trình viên người Áo Peter Steinberger tạo ra là ví dụ mới nhất cho thấy một công nghệ mới có thể làm thay đổi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới thông qua sự đón nhận mạnh mẽ từ người dùng.

“Nếu DeepSeek đánh dấu một cột mốc cho các mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở, thì OpenClaw đại diện cho bước ngoặt tương tự đối với các tác nhân AI mã nguồn mở,” ông Wei Sun, trưởng bộ phận phân tích AI tại Counterpoint Research nhận định.

Giám đốc điều hành Nvidia, Jensen Huang, trong tuần này gọi OpenClaw là “ChatGPT tiếp theo”. Sự hào hứng với công nghệ này đã giúp cổ phiếu công nghệ Trung Quốc tăng tới 22% trong những tuần gần đây khi các công ty tung ra loạt sản phẩm dựa trên tác nhân này.

Huang Rongsheng, kiến trúc sư trưởng tại bộ phận thiết bị thông minh Xiaodu của Baidu, cho biết các nhóm chat phụ huynh lớp tiểu học của con gái ông gần như “bị chiếm sóng” bởi các cuộc thảo luận về OpenClaw.

“Con gái tôi hỏi: ‘Bố ơi, con thấy bố ngày nào cũng nuôi tôm hùm, con cũng muốn một con được không?’” ông kể.

Bai Yiyun, một người tham dự khác tại sự kiện của Zhipu, cho biết bà hy vọng dùng tác nhân này để tạo thêm thu nhập khi nghỉ hưu.

“Có người dùng nó để mua vé số hoặc chọn cổ phiếu, người khác thì tạo ứng dụng kiếm tiền hay mở cửa hàng thương mại điện tử, nhưng tôi không biết liệu họ có thực sự kiếm được lợi nhuận không,” bà nói.

Ngoài những “giấc mơ làm giàu nhanh”, nhiều người dùng OpenClaw kỳ vọng tăng mạnh năng suất làm việc, trong bối cảnh một số chính quyền địa phương đưa ra trợ cấp lên tới 20 triệu nhân dân tệ (2,8 triệu USD) mỗi năm cho các “công ty một người” đủ điều kiện.

“Cơn sốt OpenClaw trùng khớp trực tiếp với mục tiêu của chính phủ Trung Quốc trong sáng kiến AI Plus,” ông Lian Jye Su, nhà phân tích trưởng tại Omdia, nói, đề cập đến chính sách quốc gia nhằm tích hợp AI vào toàn bộ nền kinh tế.

Tuy nhiên, làn sóng hứng khởi ban đầu có thể sớm hạ nhiệt, đặc biệt khi chi phí token tăng lên và cơ quan quản lý cảnh báo về lỗ hổng bảo mật. Tuần này, Zhipu đã tăng giá token của mô hình AI tối ưu cho OpenClaw thêm 20%.

“Mức đầu ra cực thấp: người bình thường chi hàng chục, hàng trăm nhân dân tệ, tiêu tốn rất nhiều token, cuối cùng chỉ nhận được một đống dữ liệu vô dụng,” một bài đăng trên mạng xã hội Rednote với tiêu đề “Tạm biệt OpenClaw” viết.

“Đây không phải là ‘đón nhận tương lai’, mà là ‘bị tương lai khai thác’,” bài viết cho biết.

Sự lan rộng của cơn sốt trong xã hội và ngành công nghiệp cũng khiến Bắc Kinh lo ngại. Ngày càng nhiều tổ chức tại Trung Quốc — bao gồm cơ quan chính phủ, công ty chứng khoán và trường đại học — đã cấm nhân viên cài đặt OpenClaw sau các cảnh báo từ cơ quan quản lý.

Một bài bình luận trên Nhân dân Nhật báo — cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc — kêu gọi chính phủ “kiên quyết giữ vững giới hạn an toàn để đảm bảo đổi mới không chệch hướng” khi triển khai OpenClaw.

“Bắc Kinh rõ ràng coi AI là lĩnh vực chiến lược và muốn các công ty Trung Quốc thương mại hóa nhanh chóng,” Rui Ma, người sáng lập bản tin Tech Buzz China, nhận định.

“Nhưng họ cũng muốn việc triển khai phải minh bạch, an toàn và có thể kiểm soát về mặt chính trị… mối lo là sự lan rộng mất kiểm soát, hỗn loạn có thể gây ra tác hại.”

Li Hongxue, chuyên gia an ninh dữ liệu tại một công ty tài chính, cho rằng sự khác biệt giữa cảnh báo từ trung ương và hành động của chính quyền địa phương mang tính “mâu thuẫn”.

“Sự phát triển của nó là không thể ngăn cản, nhưng năng lực bảo mật cũng cần theo kịp — theo nghĩa đó, đây cũng có thể là cơ hội cho lĩnh vực của tôi,” cô nói.

Một vấn đề khác là liệu tác nhân này có thể vận hành trơn tru trên nhiều ứng dụng và thiết bị do các công ty khác nhau kiểm soát — đôi khi cạnh tranh lẫn nhau — hay không.

Tại một sự kiện của Baidu hôm thứ Ba, một nhân viên đã dùng lệnh giọng nói thông qua thiết bị Xiaodu để đặt cà phê trên ứng dụng McDonald’s — thao tác được thực hiện nhờ tác nhân OpenClaw.

Mất gần hai phút trước khi đơn hàng sẵn sàng thanh toán.

“Như bạn thấy, tôi chỉ đưa ra một lệnh đơn giản, nhưng để hoàn tất toàn bộ quy trình, thực tế có rất nhiều công việc đang diễn ra phía sau bởi Xiaodu và ‘con tôm hùm’,” nhân viên Baidu cho biết.