Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một hệ quả đáng chú ý: các tập đoàn công nghệ lớn tăng mạnh mua tín chỉ carbon để bù đắp lượng khí thải phát sinh từ quá trình mở rộng hạ tầng tiêu tốn năng lượng.
Theo dữ liệu do nền tảng quản lý tín chỉ carbon Ceezer tổng hợp cho CNBC, các tập đoàn công nghệ như Amazon, Google, Meta Platforms và Microsoft đã tăng đáng kể việc mua tín chỉ carbon vĩnh viễn kể từ sự xuất hiện của ChatGPT vào năm 2022 châm ngòi cho cuộc đua AI toàn cầu.
Các công ty này đều đã cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0, nhưng sự phát triển nhanh chóng của AI – vốn đòi hỏi lượng điện và nước khổng lồ cho các trung tâm dữ liệu – đã làm dấy lên nghi vấn về khả năng thực hiện mục tiêu đó. Tín chỉ carbon cho phép các doanh nghiệp bù đắp lượng khí thải của mình bằng cách tài trợ cho những dự án giảm phát thải, chẳng hạn các công nghệ loại bỏ carbon khỏi khí quyển.
Mỗi tín chỉ carbon tương đương với một tấn CO₂ được giảm hoặc loại bỏ khỏi khí quyển.
Nhu cầu tăng vọt cùng làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI
Theo ước tính, bốn “ông lớn” công nghệ – Amazon, công ty mẹ của Google là Alphabet, Microsoft và Meta – có thể chi gần 700 tỷ USD trong năm nay để phục vụ tham vọng AI, bao gồm việc xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ vốn cũng làm gia tăng lượng phát thải.
Dữ liệu thị trường do Ceezer phân tích – kết hợp với thông tin từ các tổ chức dữ liệu thị trường carbon Allied Offset và Cdr.fyi – cho thấy số tín chỉ carbon được các công ty này mua đã tăng mạnh, từ khoảng 14.200 tín chỉ cho việc loại bỏ carbon vĩnh viễn năm 2022, lên 11,92 triệu tín chỉ năm 2023. Năm 2024, con số này tăng hơn gấp đôi so với năm trước lên 24,4 triệu tín chỉ, và tiếp tục tăng 181% lên 68,4 triệu tín chỉ năm 2025. Các con số cho thấy số lượng tín chỉ carbon mà các công ty công nghệ mua đã tăng gần 5.000 lần từ 2022 đến 2025.
Dữ liệu của Ceezer tập trung vào các hình thức loại bỏ carbon được coi là vĩnh viễn. Trong khi đó, các giao dịch của Microsoft bao gồm cả những hình thức loại bỏ carbon có thời hạn khác nhau – từ độ bền cao đến thấp. Những phương pháp có độ bền thấp thường lưu trữ carbon dưới 100 năm, chẳng hạn như cải tạo đất hoặc trồng rừng.
Amazon từ chối bình luận về chiến lược tín chỉ carbon của mình, còn Meta Platforms và Google không phản hồi yêu cầu bình luận.
Thị trường vẫn còn ở giai đoạn đầu
Trong số bốn tập đoàn công nghệ lớn, chỉ có Microsoft thường xuyên công bố số liệu mua tín chỉ carbon từ trước năm 2022. Tuy nhiên, các tín chỉ này thường được mua theo từng lô và cung cấp trong nhiều năm, điều có thể khiến số liệu từng năm bị biến động.
Ngoài ra, hiện không có quy định pháp lý buộc các công ty phải công bố các giao dịch tín chỉ carbon. Một số thương vụ có thể không được công bố do rủi ro về danh tiếng, bởi các tín chỉ carbon giai đoạn đầu từng gây tranh cãi vì không thực sự phản ánh việc giảm phát thải, theo ông Magnus Drewelies – giám đốc điều hành của Ceezer.
Drewelies cho rằng do nguồn năng lượng sạch còn hạn chế để phục vụ sự bùng nổ của AI, việc đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 sẽ “không thể thực hiện được” nếu không có các giải pháp loại bỏ carbon.
Các công nghệ loại bỏ carbon bao gồm nhiều phương pháp khác nhau, chẳng hạn thu giữ carbon trực tiếp từ không khí, trong đó máy móc được sử dụng để hút CO₂ khỏi khí quyển, hoặc các quy trình tăng tốc khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon của tự nhiên.
Theo nhiều nhà quan sát, Microsoft đang được xem là người dẫn đầu trong nỗ lực khí hậu của Big Tech.
Bà Shilpika Gautam, giám đốc điều hành nền tảng tài chính khí hậu Opna, cho biết thị trường loại bỏ carbon hiện nay “về cơ bản là Microsoft”.
Khi được hỏi về hoạt động mua tín chỉ carbon, Microsoft cung cấp dữ liệu khác với Ceezer, bởi số liệu của hãng bao gồm mọi loại tín chỉ carbon, không chỉ các hình thức loại bỏ vĩnh viễn.
Theo Microsoft, lượng tín chỉ carbon mà công ty mua đã tăng 247% trong năm tài chính 2023, đạt khoảng 5 triệu tín chỉ, tăng tiếp 337% trong năm tài chính 2024 lên 21,9 triệu tín chỉ, và tăng khoảng 100% trong năm tài chính tiếp theo.
Bà Melanie Nakagawa, giám đốc phụ trách phát triển bền vững của Microsoft, cho biết công ty đang tập trung giảm phát thải, hướng tới mục tiêu trở thành công ty “âm carbon” vào năm 2030.
Bà cho biết Microsoft, với vai trò là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong thị trường loại bỏ carbon, có thể gửi tín hiệu nhu cầu tới thị trường để thúc đẩy nguồn cung và phát triển các giải pháp mới.
Năng lượng tái tạo được cho là sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các trung tâm dữ liệu AI.
Theo Drewelies, lượng phát thải của các công ty công nghệ lớn có tăng nhẹ trong giai đoạn AI bùng nổ, nhưng không tăng quá mạnh, cho thấy các “nhà cung cấp đám mây” đã phản ứng khá nhanh, bao gồm việc chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo.
Drewelies cũng lưu ý rằng các cam kết phát thải ròng bằng 0 của Big Tech đã có từ trước khi làn sóng AI bùng nổ. Tuy nhiên, ông cho rằng sự phát triển của AI “rất có thể đã khiến nhu cầu loại bỏ carbon trở thành một công cụ nhanh và linh hoạt hơn để đối phó với việc gia tăng phát thải”.
Thiết bị loại bỏ carbon khỏi không khí dưới dạng các mô-đun công nghệ công nghiệp tại một cơ sở loại bỏ carbon quy mô lớn trong phóng sự của CNBC. Ảnh chụp màn hình
Một container chứa thiết bị loại bỏ carbon khỏi không khí (direct air capture). Ảnh: MissionZero
