Đầu tháng 3/2026, trung tâm triển lãm ExCeL London trở thành một trong những điểm hội tụ lớn nhất của ngành công nghiệp vũ trụ toàn cầu khi Space-Comm Expo Europe diễn ra trong hai ngày 4–5/3. Với hơn 5.000 đại biểu, khoảng 200 đơn vị triển lãm và hơn 120 diễn giả, sự kiện không chỉ là một hội chợ công nghệ đơn thuần mà còn là nơi các chiến lược không gian, dòng vốn đầu tư và tham vọng địa chính trị gặp nhau.
Trong bối cảnh kinh tế không gian toàn cầu được dự báo có thể đạt quy mô hàng nghìn tỷ USD trong vài thập kỷ tới, những cuộc thảo luận tại London phản ánh một thực tế ngày càng rõ rệt: không gian đang trở thành một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế và an ninh thế kỷ XXI.
Không gian – “hạ tầng vô hình” của thế giới hiện đại
Ngày nay, nhiều hoạt động tưởng chừng rất bình thường trên Trái Đất lại phụ thuộc trực tiếp vào các hệ thống trên quỹ đạo. Từ định vị GPS, truyền thông toàn cầu, dự báo thời tiết cho đến các mạng lưới logistics và tài chính, tất cả đều dựa vào vệ tinh.
Chính vì vậy, tại các hội nghị của Space-Comm Expo, nhiều diễn giả đã nhấn mạnh rằng không gian đang dần trở thành một lớp hạ tầng vô hình – tương tự như internet hay điện năng.
Tiến sĩ Everett Carl Dolman, một học giả hàng đầu về chiến lược không gian và là người góp phần định hình tư duy cho việc thành lập Lực lượng Không gian Mỹ, cho rằng các cường quốc đang bước vào một giai đoạn mới của cạnh tranh chiến lược. Trong đó, không gian không còn chỉ là lĩnh vực khoa học hay thám hiểm, mà đã trở thành một đấu trường quyền lực quốc gia.
Theo ông, vệ tinh ngày càng đóng vai trò sống còn đối với cả nền kinh tế lẫn hoạt động quân sự. Từ liên lạc chiến trường, giám sát lãnh thổ cho đến dẫn đường cho vũ khí chính xác cao, nhiều năng lực quân sự hiện đại phụ thuộc trực tiếp vào hạ tầng quỹ đạo. Điều này khiến việc bảo vệ các tài sản không gian và thiết lập các quy tắc hợp tác quốc tế trở thành vấn đề cấp bách.
Diễn đàn của một ngành công nghiệp đang bùng nổ
Space-Comm Expo được xem là sự kiện lớn nhất của ngành công nghiệp vũ trụ tại Anh và là một trong những diễn đàn quan trọng của châu Âu để thảo luận về tương lai của kinh tế không gian.
Triển lãm năm nay quy tụ nhiều tổ chức và cơ quan lớn như NASA, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), cùng hàng trăm doanh nghiệp từ khắp chuỗi giá trị không gian: từ nhà sản xuất vệ tinh, công ty phóng tên lửa, các startup robot không gian cho đến doanh nghiệp khai thác dữ liệu vệ tinh.
Các khu vực trưng bày và hội thảo tập trung vào nhiều lĩnh vực then chốt của ngành như công nghệ vệ tinh thế hệ mới, dịch vụ phóng và hạ tầng sân bay vũ trụ, dữ liệu quan sát Trái Đất, robot và tự động hóa ngoài quỹ đạo, cũng như các giải pháp bảo trì và lắp ráp vệ tinh trong không gian. Bên cạnh đó là các ứng dụng ngày càng rộng của dữ liệu không gian trong kinh tế, quản lý tài nguyên và quốc phòng.
Không khí tại triển lãm phản ánh rõ một xu hướng lớn: ngành vũ trụ đang chuyển từ mô hình do chính phủ dẫn dắt sang một hệ sinh thái kết hợp giữa nhà nước và khu vực thương mại.
Thời đại của kinh tế không gian
Một trong những chủ đề nổi bật tại Space-Comm Expo là thương mại hóa không gian – xu hướng đang phát triển nhanh chóng trong thập kỷ qua.
Nếu trước đây các sứ mệnh không gian chủ yếu do chính phủ tài trợ, thì ngày nay ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân tham gia vào lĩnh vực này. Họ phát triển vệ tinh, cung cấp dữ liệu, xây dựng tên lửa tái sử dụng hoặc thậm chí khai thác dịch vụ du lịch vũ trụ.
Phát biểu tại một hội thảo trong khuôn khổ sự kiện, doanh nhân Richard Branson – nhà sáng lập công ty du lịch vũ trụ Virgin Galactic – nhận định nhân loại đang bước vào “bình minh của một kỷ nguyên không gian mới”.
Theo ông, các sự kiện như Space-Comm Expo cho thấy ngành công nghiệp này đang tăng tốc nhanh chóng. Khi chính phủ, kỹ sư, doanh nhân và nhà đầu tư cùng gặp nhau để chia sẻ ý tưởng và tham vọng, một hệ sinh thái kinh tế hoàn toàn mới đang được hình thành.
Branson – người từng bay vào không gian năm 2021 trên tàu VSS Unity – cũng cho rằng Anh có cơ hội dẫn đầu trong lĩnh vực du lịch vũ trụ. Virgin Galactic hiện vẫn là một trong những doanh nghiệp hoạt động tích cực trong mảng này, sau khi Blue Origin của Jeff Bezos thông báo tạm dừng các chuyến bay thương mại. Trong tương lai, Branson kỳ vọng thế hệ tàu vũ trụ mới của công ty có thể thực hiện các chuyến bay cận không gian với tần suất mỗi 48 giờ.
Cuộc đua đầu tư và chiến lược của các quốc gia
Sự bùng nổ của kinh tế không gian không chỉ thu hút các doanh nghiệp mà còn khiến nhiều quốc gia tăng cường đầu tư chiến lược.
Tại Space-Comm Expo, chính phủ Anh đã công bố một loạt kế hoạch nhằm củng cố vị thế của mình trong cuộc đua này. Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực vũ trụ Liz Lloyd tuyên bố Vương quốc Anh muốn trở thành “một cường quốc không gian linh hoạt và cạnh tranh” trong thập niên tới.
Theo bà, chính phủ sẽ triển khai chiến lược mới tập trung vào bốn lĩnh vực then chốt: liên lạc vệ tinh, dịch vụ và sản xuất trên quỹ đạo, năng lực nhận thức tình huống không gian và khả năng phóng tên lửa.
Để thực hiện mục tiêu này, London sẽ phân bổ hơn 500 triệu bảng Anh cho các chương trình không gian quốc gia, bên cạnh khoản 1,7 tỷ bảng đã cam kết cho các dự án của ESA. Nguồn vốn này sẽ hỗ trợ phát triển vệ tinh thông minh, theo dõi rác không gian, tăng cường năng lực điều hành không gian và xây dựng hạ tầng sân bay vũ trụ.
Một trong những lĩnh vực được đặc biệt chú ý là dịch vụ và sản xuất trên quỹ đạo (ISAM). Đây là thị trường mới nổi bao gồm các hoạt động như tiếp nhiên liệu, sửa chữa và nâng cấp vệ tinh, lắp ráp cấu trúc ngoài quỹ đạo và sản xuất vật liệu trong môi trường vi trọng lực. Nhiều nhà khoa học cho rằng vi trọng lực có thể giúp tạo ra những vật liệu có cấu trúc tinh thể hoàn hảo hơn so với trên Trái Đất, mở ra khả năng sản xuất chip bán dẫn hoặc thuốc sinh học chất lượng cao.
Cùng với đó, chính phủ Anh cũng đầu tư mạnh vào hệ thống theo dõi không gian nhằm quản lý môi trường quỹ đạo ngày càng đông đúc. Khi hàng nghìn vệ tinh mới được phóng lên mỗi năm, nguy cơ va chạm và rác vũ trụ trở thành vấn đề lớn đối với toàn bộ ngành công nghiệp.
Một hệ sinh thái toàn cầu đang hình thành
Ngoài chính sách của chính phủ, dòng vốn đầu tư tư nhân cũng đóng vai trò quyết định trong sự phát triển của ngành. Katya Gorbatiouk, đại diện Sở Giao dịch Chứng khoán London, cho rằng thị trường vốn có thể trở thành bệ phóng tài chính cho làn sóng đổi mới tiếp theo của ngành không gian. Theo bà, các công ty SpaceTech thường cần nguồn vốn lớn để phát triển công nghệ và xây dựng hạ tầng phóng, vì vậy sự kết nối giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường tài chính là yếu tố quan trọng để mở rộng quy mô ngành.
Không chỉ các tập đoàn lớn, nhiều startup cũng đang tạo ra làn sóng đổi mới mạnh mẽ. Nhờ sự phát triển của công nghệ điện tử, trí tuệ nhân tạo và in 3D, chi phí xây dựng vệ tinh và phát triển công nghệ không gian đã giảm đáng kể trong thập kỷ qua. Điều này giúp nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia vào lĩnh vực từng được xem là “sân chơi của các siêu cường”.
Một điểm thú vị của hội nghị năm nay là sự xuất hiện của nhiều quốc gia hoặc vùng lãnh thổ có ngành công nghiệp không gian quy mô nhỏ nhưng tăng trưởng nhanh. Lithuania, Slovenia và Đài Loan đều giới thiệu các chương trình hợp tác và công nghệ của mình.
Slovenia, quốc gia chỉ có khoảng hai triệu dân, đã xây dựng một hệ sinh thái không gian đáng chú ý với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực robot, vật liệu chịu môi trường vũ trụ và vệ tinh micro. Chiến lược không gian quốc gia của nước này mang khẩu hiệu khá ấn tượng: “Nhỏ trên Trái Đất, nhưng lớn trong không gian”.
Trong khi đó, Lithuania tập trung vào liên lạc laser, khoa học sự sống và vật liệu tiên tiến, còn Đài Loan tận dụng thế mạnh của chuỗi cung ứng điện tử và bán dẫn để sản xuất linh kiện cho các hệ thống không gian.
Những sáng kiến này cho thấy ngành vũ trụ đang trở nên đa cực hơn, với sự tham gia của nhiều quốc gia và doanh nghiệp mới.
Tương lai của kinh tế không gian
Nhìn tổng thể, Space-Comm Expo Europe 2026 cho thấy ngành công nghiệp vũ trụ đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Không gian ngày càng được xem là một hạ tầng kinh tế và chiến lược, nơi các quốc gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư cùng cạnh tranh và hợp tác.
Sự kết hợp giữa tiến bộ công nghệ, dòng vốn đầu tư và các chính sách quốc gia đang tạo ra một hệ sinh thái không gian toàn cầu rộng lớn hơn bao giờ hết. Khi chi phí tiếp cận quỹ đạo tiếp tục giảm và các ứng dụng mới liên tục xuất hiện, không gian có thể trở thành một trong những động lực kinh tế quan trọng nhất của thế kỷ XXI.
Và những sự kiện như Space-Comm Expo – nơi chiến lược, công nghệ và nguồn vốn hội tụ – đang đóng vai trò như phòng thí nghiệm chính sách và kinh doanh cho kỷ nguyên kinh tế không gian mới. Trong tương lai không xa, nhiều ý tưởng được thảo luận tại London tuần qua có thể sẽ định hình cách con người sử dụng không gian, không chỉ để khám phá vũ trụ mà còn để phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và cải thiện cuộc sống trên Trái Đất.
Bộ trưởng Không gian Anh: Hợp tác với doanh nghiệp để mở ra chương mới cho ngành vũ trụViết trên LinkedIn sau khi tham dự Space-Comm Expo, Bộ trưởng Không gian Vương quốc Anh Liz Lloyd cho biết bà rất ấn tượng khi có dịp phát biểu tại sự kiện và gặp gỡ nhiều chuyên gia đang làm việc trong hệ sinh thái không gian năng động của Anh. Theo bà, không gian ngày nay đã trở thành một phần của đời sống thường nhật, đồng thời ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, an ninh quốc gia và quốc phòng của Vương quốc Anh. Vì vậy, chính phủ Anh đặt ra tham vọng rõ ràng đưa đất nước trở thành một “cường quốc không gian cạnh tranh và linh hoạt”. Để đạt được mục tiêu này, chính phủ sẽ áp dụng cách tiếp cận tập trung và mang tính chiến lược hơn, đồng thời tăng tốc hỗ trợ bốn lĩnh vực ưu tiên của ngành vũ trụ. Bốn lĩnh vực trọng điểm gồm truyền thông vệ tinh; dịch vụ, lắp ráp và sản xuất trong quỹ đạo; nhận thức tình huống không gian (space domain awareness); và bảo đảm khả năng tiếp cận không gian. Bộ trưởng Liz Lloyd cho biết một gói đầu tư mục tiêu hơn 500 triệu bảng Anh dành cho Cơ quan Vũ trụ Anh (UK Space Agency), bên cạnh nguồn tài trợ của Anh thông qua Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), sẽ góp phần thúc đẩy việc triển khai các ưu tiên này. Bà cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục hợp tác chặt chẽ với các doanh nghiệp và tổ chức trong ngành để cùng mở ra chương phát triển tiếp theo của ngành công nghiệp vũ trụ Anh. |
Các chuyên gia thảo luận tại phiên “Định hình nền kinh tế không gian tuần hoàn” trong khuôn khổ Space-Comm Expo Europe 2026 tại Trung tâm triển lãm ExCeL London (Anh), ngày 4-3-2026.
Phiên thảo luận “Nền kinh tế không gian thực: Rủi ro, lực lượng lao động và tương lai tăng trưởng toàn cầu” tại Space-Comm Expo Europe 2026 ở London, với các diễn giả đến từ các trường đại học và tổ chức đào tạo như University of Central Florida, University of Florida và Embry-Riddle Aeronautical University.
