Một khu vực núi lửa đa dạng trên nửa gần của Mặt Trăng, được đánh giá là “bảo tang địa chất’, có thể trở thành địa điểm hạ cánh cho sứ mệnh có người lái đầu tiên của Trung Quốc, theo một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Nature Astronomy.
Nghiên cứu cho thấy khu vực Rimae Bode, nằm gần đồng bằng núi lửa Sinus Aestuum trên nửa gần của Mặt Trăng, có sự kết hợp giữa điều kiện hạ cánh an toàn và giá trị khoa học cao. Đây hiện là một trong 14 địa điểm tiềm năng được chọn từ danh sách ban đầu gồm 106 ứng viên cho sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng có người lái của Trung Quốc trước năm 2030.
Nhóm nghiên cứu do giáo sư Jun Huang thuộc Đại học Khoa học Địa chất Trung Quốc dẫn đầu đã phân tích nhiều bộ ảnh và dữ liệu quỹ đạo thu thập từ các tàu vũ trụ khác nhau để đánh giá địa hình và thành phần địa chất của khu vực này. Kết quả cho thấy Rimae Bode đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật quan trọng cho một cuộc hạ cánh có người lái, như địa hình tương đối bằng phẳng, nằm ở vĩ độ thấp để nhận đủ ánh sáng Mặt Trời và ở nửa gần của Mặt Trăng để duy trì liên lạc với Trái Đất.
Theo các nhà khoa học, khu vực này có thể cung cấp nhiều loại vật liệu địa chất khác nhau trong phạm vi tương đối nhỏ. Các phi hành gia có thể tiếp cận các dòng dung nham cổ, các rãnh dài do dung nham tạo thành và vật liệu bắn ra từ các miệng hố va chạm gần đó. Nhóm nghiên cứu xác định bốn vị trí hạ cánh khả thi trong khu vực, mỗi nơi có ưu tiên thu thập mẫu nghiên cứu khác nhau.
Huang mô tả Rimae Bode như một “bảo tàng địa chất” của Mặt Trăng. Khu vực này kết hợp đồng bằng núi lửa với cao nguyên cổ, cho phép phi hành gia thu thập nhiều loại mẫu vật khác nhau trong cùng một chuyến thám hiểm, từ tro núi lửa phun lên từ sâu trong lòng Mặt Trăng đến các mảnh vỡ của những vụ va chạm thiên thạch khổng lồ xảy ra từ hàng tỷ năm trước.
Đặc biệt, khu vực này có thể cung cấp thông tin hiếm hoi về phần sâu bên trong Mặt Trăng. Theo Huang, các lớp vật chất tối ở đây chứa tro núi lửa và những hạt thủy tinh nhỏ được phun lên dữ dội từ lớp phủ của Mặt Trăng trong các vụ phun trào cổ đại. Những mẫu vật này có thể giúp các nhà khoa học phân tích trực tiếp thành phần hóa học của phần sâu bên trong thiên thể, vốn thường bị che giấu dưới lớp vỏ dày.
Việc nghiên cứu các mẫu vật từ Rimae Bode, kết hợp với hệ thống kênh dung nham phức tạp trong khu vực, có thể giúp các nhà khoa học tái dựng lịch sử hoạt động núi lửa của Mặt Trăng. Những dữ liệu này cũng có thể cung cấp manh mối về quá trình nguội đi của Mặt Trăng và các yếu tố kích hoạt những vụ phun trào lớn nhất trong lịch sử của nó. Theo các nhà nghiên cứu, kết quả thu được có thể giúp hiểu rõ hơn không chỉ về sự tiến hóa của Mặt Trăng mà còn về quá trình hình thành và phát triển của các hành tinh đá, bao gồm cả Trái Đất.
Để chuẩn bị cho sứ mệnh, các phi hành gia Trung Quốc sẽ phải trải qua huấn luyện địa chất chuyên sâu nhằm nhận biết các mẫu đá có giá trị khoa học. Đội phi hành gia của nước này gần đây đã hoàn thành khóa huấn luyện mô phỏng trong môi trường hang động nhằm chuẩn bị cho các nhiệm vụ thám hiểm Mặt Trăng.
Song song với việc lựa chọn địa điểm hạ cánh, Trung Quốc cũng đang phát triển các phương tiện phục vụ sứ mệnh. Tàu vũ trụ thế hệ mới Mengzhou (Mộng Châu) dự kiến có thể thực hiện chuyến bay quỹ đạo hoàn chỉnh đầu tiên trong năm nay trên tên lửa Trường Chinh 10A.
Các nhà khoa học cho rằng khi các phi hành gia Trung Quốc đặt chân lên Mặt Trăng trong thập niên này, họ sẽ không chỉ thực hiện một cột mốc công nghệ mà còn đóng vai trò như những “thám tử không gian sâu”, giúp giải mã lịch sử địa chất lâu đời của thiên thể gần Trái Đất nhất.
Ảnh vẽ minh họa về các phi hành gia Trung Quốc trên Mặt Trăng. Quốc gia này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng có người lái đầu tiên vào năm 2030. Ảnh: China Manned Space Agency
