Các quan chức Mỹ đang thảo luận một khuôn khổ quản lý mới đối với việc xuất khẩu chip trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó cân nhắc yêu cầu các quốc gia nước ngoài muốn nhập khẩu 200.000 chip AI trở lên phải đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ hoặc đưa ra các bảo đảm an ninh. Tuy nhiên, các quy định vẫn chưa được hoàn tất và có thể thay đổi.
Đây sẽ là nỗ lực đầu tiên nhằm quản lý dòng chảy chip AI tới các đồng minh và đối tác của Mỹ kể từ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố hủy bỏ các quy định trước đó về “phổ biến AI” của chính quyền tiền nhiệm.
Nếu được thông qua, đề xuất mới có thể mang lại cho chính quyền Trump đòn bẩy lớn trong việc đàm phán các khoản đầu tư vào Mỹ — một trong những ưu tiên hàng đầu của ông — khi quyết định phân bổ chip AI cho từng quốc gia.
Cách tiếp cận này khác đáng kể so với chính sách của cựu Tổng thống Joe Biden, vốn dựa trên nguyên tắc miễn phần lớn hạn chế xuất khẩu chip cho các đồng minh thân cận của Mỹ.
Các quy định đề xuất sẽ không áp dụng cho những quốc gia bị đưa vào danh sách đen, như Nga, vốn đã bị cấm tiếp cận chip AI của Mỹ theo quy định từ thời chính quyền Biden. Trung Quốc, từng nằm trong nhóm này, đã được cho phép tiếp cận dòng chip AI tiên tiến hạng hai của Nvidia vào tháng 12, nhưng các lô hàng vẫn đang bị trì hoãn do các yêu cầu an ninh quốc gia có thể khiến Trung Quốc từ bỏ việc mua.
Theo dự thảo, ngay cả các hệ thống nhỏ sử dụng dưới 1.000 chip cũng có thể phải xin giấy phép. Để được miễn trừ, nhà xuất khẩu như Nvidia hoặc Advanced Micro Devices (AMD) sẽ phải giám sát việc sử dụng chip, đồng thời bên nhận phải đồng ý sử dụng phần mềm ngăn việc kết nối nhiều chip lại thành một “cluster” để tạo ra các cụm máy tính quy mô lớn.
Các công ty nước ngoài muốn mua tối đa 100.000 chip sẽ cần có cam kết cấp chính phủ với Mỹ, theo tài liệu. Chính quyền Trump đã yêu cầu Ả Rập Xê Út đưa ra cam kết như vậy để được mua chip tiên tiến.
Những hệ thống sử dụng tối đa 200.000 chip cũng có thể phải cho phép các quan chức kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đến kiểm tra trực tiếp.
Theo Saif Khan, cựu quan chức an ninh quốc gia dưới thời chính quyền Biden hiện làm việc tại Viện Tiến bộ (Washington), quy định mới có thể giúp Mỹ hạn chế việc chip bị chuyển hướng sang Trung Quốc và đảm bảo việc xây dựng các siêu máy tính AI mạnh nhất diễn ra an toàn hơn.
Tuy nhiên, ông cho rằng các yêu cầu cấp phép quá rộng, áp dụng trên phạm vi toàn cầu, làm dấy lên lo ngại rằng chính quyền có thể sử dụng các biện pháp kiểm soát này như công cụ đàm phán với đồng minh hơn là vì lý do an ninh.
Trong tuyên bố trên mạng xã hội X, Bộ Thương mại Mỹ xác nhận đang thảo luận các quy định mới, nhưng cho biết chúng sẽ không giống khuôn khổ “nặng nề và quá mức” mà chính quyền Biden từng đề xuất.
Thay vào đó, Bộ Thương mại cho biết họ muốn áp dụng mô hình tương tự các thỏa thuận với Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), trong đó các nước này đồng ý đầu tư vào Mỹ để đổi lấy quyền tiếp cận chip.
Dự thảo mà Reuters xem được không đề cập đến việc xuất khẩu trọng số mô hình — các tham số cốt lõi của hệ thống AI mà các công ty như OpenAI hay Anthropic coi là bí mật cạnh tranh quan trọng. Trong quy định thời Biden, các tham số này từng bị kiểm soát nhằm đảm bảo AI tiên tiến được phát triển trong môi trường đáng tin cậy và an toàn.
Các chip bán dẫn trên bo mạch của một máy tính trong hình minh họa. Ảnh: Reuters
