Tuần qua, cái tên Dolly Parton không chỉ vang lên trên sân khấu hay các bảng xếp hạng âm nhạc, mà còn được khắc trang trọng phía trên lối vào một bệnh viện nhi tại Knoxville, Tennessee. Bệnh viện Nhi Đông Tennessee chính thức đổi tên thành Bệnh viện Nhi Dolly Parton — một sự kiện được mô tả là “hợp tác mang tính thế hệ”, hứa hẹn định hình lại diện mạo chăm sóc nhi khoa trong khu vực.
Trong thông báo ngày 26/2, ban lãnh đạo bệnh viện cho biết sự hỗ trợ của nữ ca sĩ nhạc đồng quê Parton sẽ giúp bảo đảm “mọi đứa trẻ bước qua cánh cửa đều nhận được sự chăm sóc mà các em xứng đáng.” Thành lập từ năm 1937, bệnh viện này theo đuổi chính sách “mở cửa”, không từ chối điều trị bất kỳ trẻ em nào vì chủng tộc, tôn giáo hay khả năng chi trả viện phí. Trong bối cảnh nhiều bệnh viện nông thôn tại Mỹ phải đóng cửa, thu hẹp lựa chọn y tế của hàng chục triệu người dân, sự đồng hành của một nhà hảo tâm có tầm ảnh hưởng quốc gia càng mang ý nghĩa đặc biệt.
Thực tế, đây không phải lần đầu Parton đặt dấu ấn trong lĩnh vực y tế tại bang quê nhà. Từ năm 2007, bà đã bắt đầu hợp tác với các tổ chức y tế địa phương. Một buổi hòa nhạc gây quỹ mang về 500.000 USD; Dollywood và chương trình biểu diễn của bà đóng góp thêm 500.000 USD nữa, nâng tổng số tiền lên 1 triệu USD cho Trung tâm Y tế LeConte, khai trương năm 2010 với Trung tâm Dịch vụ Phụ nữ Dolly Parton rộng khoảng 2.800 mét vuông.
Khi đại dịch COVID-19 bùng phát, Parton tiếp tục quyên góp 1 triệu USD cho Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt, hỗ trợ nghiên cứu góp phần phát triển vắc-xin Moderna. Bà cũng tài trợ nghiên cứu bệnh truyền nhiễm ở trẻ em, gây quỹ cho nạn nhân cháy rừng và lũ lụt tại Tennessee, thành lập People Fund hỗ trợ trực tiếp các gia đình mất nhà sau thảm họa năm 2016.
“Ngay từ khi tôi có điều kiện để góp phần của mình, để giúp đỡ người khác, tôi đã luôn cố gắng làm như vậy — đặc biệt là khi trẻ em và các gia đình cần nhất,” Parton nói trong video công bố đổi tên bệnh viện. “Tôi luôn tin rằng mọi đứa trẻ đều xứng đáng có cơ hội công bằng để lớn lên khỏe mạnh, đầy hy vọng và được bao quanh bởi tình yêu thương.”
Tuy nhiên, nếu phải tìm một sợi chỉ đỏ xuyên suốt gần bốn thập kỷ thiện nguyện của Dolly Parton, đó là giáo dục — cụ thể hơn, là việc gieo mầm thói quen đọc sách cho trẻ em.
Năm 1988, bà thành lập Quỹ Dollywood với mục tiêu ban đầu là giảm tỷ lệ bỏ học trung học tại quê nhà. Từ nền tảng đó, chương trình Thư viện Trí Tưởng tượng (Imagination Library) ra đời, gửi miễn phí một cuốn sách mỗi tháng cho trẻ em từ khi sinh ra đến năm đầu tiên đi học. Điểm cốt lõi của chương trình là không đặt điều kiện thu nhập — mọi gia đình đều có quyền đăng ký.
Từ một sáng kiến địa phương, Imagination Library đã phát triển thành chương trình toàn cầu, hoạt động tại hàng nghìn cộng đồng ở Mỹ, Canada, Anh, Ireland và Úc. Mỗi tháng, chương trình gửi khoảng 3 triệu cuốn sách; tính đến năm 2025 đã trao tặng hơn 270 triệu cuốn.
Nguồn động lực phía sau sáng kiến này bắt nguồn từ một ký ức riêng tư. Cha của Parton, Robert Lee Parton, không biết đọc, biết viết. Dù là một người thông minh và chăm chỉ, ông luôn mang trong mình sự mặc cảm vì mù chữ.
“Tất cả thực sự bắt đầu vì cha tôi không biết đọc, biết viết và tôi đã thấy điều đó có thể tàn phá đến mức nào,” Parton chia sẻ khi nhận Huân chương Từ thiện Carnegie năm 2022. “Cha tôi là một người đàn ông rất thông minh. Và tôi thường tự hỏi ông có thể làm được những gì nếu biết đọc, biết viết.”
Trong một cuộc trò chuyện với Oprah Winfrey, bà kể cha mình từng cảm thấy xấu hổ và tin rằng khi đã trưởng thành thì không thể học được nữa. “Tôi nhớ mình đã nghĩ: mình cần phải làm điều gì đó,” bà nói.
Chính suy nghĩ ấy đã định hình triết lý thiện nguyện của Parton: trao cơ hội càng sớm càng tốt, trước khi sự tự ti và thiếu thốn trở thành rào cản. Việc gửi sách miễn phí cho tất cả gia đình — không yêu cầu chứng minh thu nhập — cũng là cách bà xóa bỏ sự phân biệt và mặc cảm mà bà từng chứng kiến trong chính gia đình mình.
Song song đó, quỹ của Parton còn trao học bổng đại học trị giá 15.000 USD cho học sinh trung học có ước mơ rõ ràng và cam kết theo đuổi nó. Năm 2022, Công ty Dollywood thông báo sẽ chi trả 100% học phí, lệ phí và sách vở cho bất kỳ nhân viên nào trong số 11.000 người muốn tiếp tục học tập.
Dù được Forbes ước tính sở hữu khối tài sản khoảng 450 triệu USD, Parton nhiều lần nhấn mạnh rằng điều bà tự hào nhất không phải là con số, mà là tác động lâu dài đối với trẻ em và gia đình.
“Tôi không thể làm tất cả một mình,” bà nói khi kêu gọi công chúng cùng chung tay hỗ trợ bệnh viện mới mang tên mình.
Từ những trung tâm y tế phục vụ cộng đồng đến những cuốn sách lặng lẽ được gửi qua đường bưu điện mỗi tháng, hành trình của Dolly Parton cho thấy một niềm tin giản dị nhưng bền bỉ: đầu tư vào trẻ em — bằng sức khỏe và tri thức — là cách chắc chắn nhất để chữa lành hiện tại và thay đổi tương lai.
Dolly Parton đã cam kết dành toàn bộ tài sản của mình cho các hoạt động từ thiện. Ảnh: Getty Images
Dolly Parton phát biểu trước khán giả tụ họp để kỷ niệm việc mở rộng chương trình Thư viện Trí tưởng tượng (Imagination Library) của Kentucky tại Nhà hát Lyric ở Lexington, bang Kentucky, ngày 27/8/2024. Ảnh AP
