Trong một căn phòng thu tại trụ sở đặt trong tòa nhà thế kỷ 19 ở Cambridge, Mikey Shulman – CEO Suno – kéo ghế ngồi xuống cạnh một nhà nghiên cứu AI. Trên màn hình máy tính, một ca khúc mới đang dần thành hình.
Phần sáo nghe khá cuốn hút. Phần trống cần chỉnh lại đôi chút.
Không ai trong số họ chạm vào nhạc cụ. Họ chỉ gõ vài từ khóa: Afrobeat, sáo, trống, 90 nhịp/phút. Vài giây sau, một giai điệu bắt tai vang lên, lấp đầy căn phòng. Những cú nhấp chuột tiếp theo dùng để tinh chỉnh, thêm thắt, hoàn thiện.
Giống như lần đầu tiên nhiều người thử ChatGPT hay công cụ tạo ảnh từ văn bản, trải nghiệm tạo nhạc bằng AI trên Suno hoặc đối thủ Udio mang lại cảm giác gần như phép màu. Không cần biết nhạc lý, không cần luyện tập nhiều năm, không cần chờ “cảm hứng”, người dùng vẫn có thể tạo ra một ca khúc mang màu sắc của gần như bất kỳ truyền thống âm nhạc nào trên thế giới.
Nhưng chính “phép màu” ấy lại châm ngòi cho một cuộc đối đầu dữ dội.
Từ phòng thu ảo đến phòng xử án
Việc các mô hình AI được huấn luyện dựa trên kho nhạc của những nghệ sĩ quá khứ và hiện tại đã khiến ngành công nghiệp âm nhạc nổi giận. Năm 2024, Sony Music, Universal Music và Warner Records đồng loạt kiện Suno và Udio vì vi phạm bản quyền, cáo buộc họ khai thác trái phép các bản ghi âm của nghệ sĩ.
Trong lúc đó, hàng triệu ca khúc do AI tạo ra đã tràn ngập internet, thậm chí xuất hiện trên các nền tảng streaming như Spotify.
Thay vì tiếp tục đối đầu, hai startup giờ đây tìm cách đàm phán để được chấp nhận trong ngành công nghiệp từng quay lưng với họ. Suno – hiện được định giá 2,45 tỷ USD – đã đạt thỏa thuận với Warner. Udio ký thỏa thuận cấp phép với Warner, Universal và hãng độc lập Merlin. Chỉ còn Sony chưa đạt được tiếng nói chung, trong khi các vụ kiện vẫn được xét xử tại tòa án liên bang ở Boston và New York. Suno cũng đối mặt với thách thức pháp lý tại châu Âu.
“Chúng tôi luôn tin rằng hợp tác với ngành âm nhạc, thay vì chống lại họ, là con đường duy nhất,” Shulman nói. “Âm nhạc có ý nghĩa văn hóa quá lớn nên không thể tồn tại hai thế giới tách biệt: một có AI và một không có AI.”
Phát ngôn gây tranh cãi
Tuy nhiên, không phải lúc nào Suno cũng chọn giọng điệu hòa giải.
Năm ngoái, Shulman gây tranh cãi khi trên podcast The Twenty Minute VC ông nói rằng làm nhạc “không thực sự thú vị” trong phần lớn thời gian. Phát biểu này khiến nhiều nghệ sĩ phản ứng gay gắt.
Shulman, người từng học piano từ năm 4 tuổi và chơi guitar bass trong các ban nhạc rock thời trẻ, sau đó thừa nhận ông “ước mình đã dùng từ ngữ khác”. Ông giải thích rằng ý mình muốn nói tới quá trình lặp đi lặp lại để đạt tới sự hoàn hảo – và không phải khoảnh khắc nào trong quá trình đó cũng đầy cảm hứng.
Nhưng với nhiều nhạc sĩ, vấn đề không chỉ nằm ở cách diễn đạt.
Ca sĩ – nhạc sĩ Tift Merritt, đồng chủ tịch tổ chức Artists Rights Alliance, tham gia chiến dịch “Stealing Isn’t Innovation” (Trộm cắp không phải đổi mới), kêu gọi các công ty AI phải đạt thỏa thuận cấp phép minh bạch thay vì phát triển dựa trên dữ liệu không được cho phép.
“Nền kinh tế của âm nhạc AI được xây dựng trên tài sản trí tuệ của các nhạc sĩ toàn cầu mà thiếu minh bạch, thiếu sự đồng thuận và thiếu thù lao,” Merritt nói.
Trong một thư ngỏ gần đây, bà cùng sáu nghệ sĩ khác cảnh báo: “Không phải mọi nền tảng AI đều giống nhau, và Suno – công ty đang bị kiện vì vi phạm bản quyền – không phải nền tảng mà nghệ sĩ nên tin tưởng.”
Udio: “kẻ yếu thế” chọn cách mềm mỏng
Khác với Suno, Udio chủ động xây dựng hình ảnh thân thiện hơn.
CEO Andrew Sanchez là một giọng tenor yêu opera, lớn lên cùng những bản thu của Luciano Pavarotti. Thành lập năm 2023 bởi nhóm sáng lập có nhiều nhà nghiên cứu AI từng làm việc tại Google, Udio hiện có khoảng 25 nhân viên và ít vốn đầu tư hơn Suno.
Theo luật sư bản quyền Brandon Butler, điều này có thể khiến Udio có động lực mạnh hơn để sớm đạt thỏa thuận với các hãng thu âm – bởi họ ít nguồn lực để chống đỡ các cuộc chiến pháp lý kéo dài.
Sanchez nói ông không muốn công ty mình mang hình ảnh “chiến binh công nghệ” đối đầu giới sáng tạo. “Nhiều công ty công nghệ xây dựng bản sắc như những người đi chinh phục. Điều đó khiến nghệ sĩ xa cách, và tôi không ủng hộ cách tiếp cận ấy.”
AI: mối đe dọa hay công cụ mới?
Trong khi nhiều nghệ sĩ phản đối, một số người lại nhìn thấy cơ hội.
Tại tầng hầm ngôi nhà ở Mississippi, Christopher “Topher” Townsend vận hành một “ban nhạc một người”. Anh tạo ra Solomon Ray – một ca sĩ hư cấu – bằng cách dùng ChatGPT viết lời, Suno tạo nhạc và các công cụ AI khác để làm ảnh bìa, video quảng bá. Chỉ trong thời gian ngắn, các ca khúc của “Solomon Ray” đã lọt bảng xếp hạng Billboard.
“Tôi hiểu vì sao nghệ sĩ lo sợ,” Townsend nói. “Anh ấy có giọng hát hoàn hảo. Không ốm đau, không nghỉ phép, không chấn thương – và làm việc nhanh hơn tôi.”
Jonathan Wyner, giáo sư sản xuất âm nhạc tại Berklee College of Music, nhìn nhận AI như một công cụ mới – tương tự khi phòng thu kỹ thuật số từng xuất hiện. Theo ông, AI có thể tinh giản quy trình và mở ra những cách sáng tác trước đây chưa thể thực hiện.
Nhưng với những nghệ sĩ cảm thấy tác phẩm của mình đã bị khai thác mà không được hỏi ý kiến, niềm tin không dễ khôi phục.
Cuộc tranh luận vì thế vẫn chưa ngã ngũ. AI đang bước vào phòng thu – và cả phòng xử án. Câu hỏi còn lại là: nó sẽ trở thành đối tác sáng tạo, hay kẻ thay thế?
Mikey Shulman, một trong những nhà sáng lập công ty khởi nghiệp tạo nhạc bằng AI Suno, trao đổi với phóng viên AP tại trụ sở công ty ở Cambridge, Massachusetts. Ảnh AP
Ca sĩ, nhạc sĩ Tift Merritt, đồng chủ tịch Artist Rights Alliance, chụp ảnh cùng những cây đàn guitar tại nhà riêng ở Raleigh, Bắc Carolina. Ảnh AP
Công cụ tạo nhạc AI Suno đạt 2 triệu thuê bao trả phí
Hoàng Sơn (Theo TechCrunch)
Đồng sáng lập kiêm CEO Suno, Mikey Shulman, chia sẻ trên LinkedIn rằng công cụ tạo nhạc bằng AI này đã đạt 2 triệu người dùng trả phí và 300 triệu USD doanh thu định kỳ hằng năm.
Chỉ ba tháng trước, Suno công bố vòng gọi vốn 250 triệu USD, định giá công ty ở mức 2,45 tỷ USD. Khi đó, Suno nói với tờ The Wall Street Journal rằng doanh thu hằng năm đã đạt 200 triệu USD — điều này cho thấy công ty đã ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể trong thời gian ngắn.
Suno cho phép người dùng tạo nhạc thông qua các câu lệnh ngôn ngữ tự nhiên, giúp cả những người ít kinh nghiệm cũng có thể tạo ra sản phẩm âm thanh một cách dễ dàng.
Tuy nhiên, công nghệ này làm dấy lên lo ngại từ các nhạc sĩ và hãng thu âm, những bên đã khởi kiện Suno vì vi phạm bản quyền, do mô hình AI của công ty có khả năng được huấn luyện trên các bản ghi âm hiện có. Dù vậy, Warner Music Group gần đây đã dàn xếp vụ kiện và đạt thỏa thuận cho phép Suno phát triển các mô hình sử dụng nhạc được cấp phép từ kho nội dung của hãng.
Suno đã tạo ra các bản nhạc tổng hợp có chất lượng đủ thuyết phục để lọt vào bảng xếp hạng trên Spotify và Billboard. Telisha Jones, 31 tuổi, sống tại bang Mississippi (Mỹ), đã sử dụng Suno để chuyển thơ của mình thành ca khúc R&B lan truyền mạnh trên mạng mang tên “How Was I Supposed to Know” và ký hợp đồng thu âm với Hallwood Media trong một thỏa thuận được cho là trị giá 3 triệu USD.
Tuy nhiên, nhiều nghệ sĩ vẫn công khai phản đối việc sử dụng AI trong âm nhạc, trong đó có Billie Eilish, Chappell Roan, Katy Perry và nhiều người khác.
Mikey Shulman bên những thiết bị tạo nhạc dùng AI. Ảnh: Getty Images
