Cơn sốt AI tạo sinh từng “đẻ” ra một startup gần như mỗi phút. Nhưng khi thị trường dần hạ nhiệt, hai mô hình kinh doanh từng rất được ưa chuộng đang bộc lộ nhiều rủi ro: LLM wrapper và AI aggregator, theo cảnh báo của Phó chủ tịch Google Darren Mowry.
Mowry, người đứng đầu bộ phận startup toàn cầu của Google phụ trách Cloud, DeepMind và Alphabet, cho rằng các startup theo hai hướng này đang gặp phải “đèn báo kiểm tra động cơ bị bật lên” — ẩn dụ cho những vấn đề nghiêm trọng cần sớm xử lý nếu muốn tồn tại.
LLM wrapper: chỉ “bọc” mô hình có sẵn là chưa đủ
LLM wrapper là các startup xây dựng sản phẩm dựa trên những mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) sẵn có như Claude, GPT hay Gemini, sau đó bổ sung giao diện hoặc lớp ứng dụng để giải quyết một bài toán cụ thể — chẳng hạn ứng dụng AI hỗ trợ sinh viên học tập.
“Nếu bạn chỉ dựa hoàn toàn vào mô hình phía sau để làm mọi thứ, gần như chỉ ‘dán nhãn lại’ (white-label) mô hình đó thành sản phẩm của mình, thì ngành này không còn kiên nhẫn với cách làm đó nữa,” Mowry nói trên podcast Equity tuần này.
Theo ông, việc chỉ “bọc một lớp tài sản trí tuệ rất mỏng quanh Gemini hay GPT-5” không tạo ra sự khác biệt thực chất. Startup muốn phát triển phải xây dựng được “hào phòng thủ” đủ sâu và rộng — tức lợi thế cạnh tranh khó sao chép — hoặc khác biệt trên diện rộng, hoặc cực kỳ chuyên sâu trong một ngành dọc cụ thể.
Ông dẫn ví dụ một số công ty được xem là có lợi thế rõ ràng như Cursor (trợ lý lập trình dựa trên GPT) hay Harvey AI (trợ lý pháp lý ứng dụng AI).
Nói cách khác, thời kỳ chỉ cần dựng giao diện trên nền GPT rồi kỳ vọng tự thu hút người dùng — như giai đoạn giữa năm 2024 khi OpenAI ra mắt cửa hàng ChatGPT — đã qua. Thách thức hiện nay là tạo ra giá trị sản phẩm bền vững.
AI aggregator: mô hình “gom” nhiều LLM vào một nền tảng
AI aggregator là một biến thể của wrapper. Các startup này tích hợp nhiều mô hình LLM vào cùng một giao diện hoặc API, cho phép điều phối truy vấn qua nhiều mô hình và cung cấp cho người dùng quyền truy cập đa dạng trong một nền tảng duy nhất.
Họ thường cung cấp thêm lớp điều phối gồm giám sát, quản trị và công cụ đánh giá. Một số ví dụ trên thị trường có thể kể đến Perplexity — công cụ tìm kiếm AI — hay OpenRouter, nền tảng cho phép truy cập nhiều mô hình qua một API duy nhất.
Tuy nhiên, thông điệp của Mowry dành cho startup mới khá rõ ràng: “Hãy tránh xa mảng aggregator.”
Theo ông, các mô hình này hiện tăng trưởng chậm lại vì người dùng ngày càng đòi hỏi giá trị cốt lõi tích hợp sẵn — bảo đảm họ được điều phối tới đúng mô hình vào đúng thời điểm dựa trên nhu cầu thực tế — chứ không chỉ đơn thuần vì lý do hạ tầng tính toán hay quyền truy cập.
Bài học từ thời kỳ đầu điện toán đám mây
Mowry có hàng chục năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điện toán đám mây, từng làm việc tại AWS và Microsoft trước khi gia nhập Google Cloud. Ông cho rằng tình hình hiện nay tương tự giai đoạn cuối thập niên 2000, đầu 2010, khi AWS bắt đầu bùng nổ.
Khi đó, nhiều startup xuất hiện để bán lại hạ tầng AWS, quảng bá mình là điểm tiếp cận dễ dàng hơn với các công cụ hỗ trợ, gom hóa đơn và dịch vụ kỹ thuật. Nhưng khi Amazon phát triển bộ công cụ doanh nghiệp riêng và khách hàng học cách tự quản lý dịch vụ đám mây, phần lớn các công ty trung gian bị loại khỏi thị trường.
Những đơn vị trụ lại được là những công ty tạo thêm giá trị thực sự, như cung cấp dịch vụ bảo mật, di chuyển hệ thống hoặc tư vấn phát triển-vận hành (DevOps).
Theo Mowry, các AI aggregator hiện cũng đối mặt áp lực biên lợi nhuận tương tự khi các nhà cung cấp mô hình mở rộng trực tiếp sang tính năng doanh nghiệp, có thể khiến vai trò trung gian trở nên mờ nhạt.
Những lĩnh vực được đánh giá còn dư địa tăng trưởng
Trái với quan điểm thận trọng về wrapper và aggregator, Mowry tỏ ra lạc quan về “vibe coding” — xu hướng lập trình với sự hỗ trợ sâu của AI — và các nền tảng dành cho nhà phát triển. Năm 2025 được xem là năm bùng nổ của các startup như Replit, Lovable hay Cursor, với lượng đầu tư và người dùng tăng mạnh.
Ông cũng kỳ vọng tăng trưởng ở mảng công nghệ hướng trực tiếp tới người tiêu dùng, nơi các công cụ AI mạnh mẽ được đưa thẳng đến tay khách hàng. Ví dụ, sinh viên điện ảnh có thể sử dụng công cụ tạo video AI để hiện thực hóa ý tưởng của mình.
Ngoài AI, ông cho rằng công nghệ sinh học và công nghệ khí hậu cũng đang bước vào giai đoạn thuận lợi, nhờ dòng vốn đầu tư mạo hiểm gia tăng và khả năng khai thác khối lượng dữ liệu khổng lồ để tạo giá trị theo những cách trước đây chưa từng có.
Các startup thuộc nhóm LLM wrapper và AI aggregator khó có khả năng phát triển trong giai đoạn tới, theo Phó chủ tịch Google Darren Mowry. Ảnh: TechBuzz
