“Dừng lại. Nguy hiểm chết người. Công trình đang thi công.”
Tấm biển cảnh báo bằng tiếng Nga vẫn còn treo trong một văn phòng tại khu vực từng là nơi Nga phóng tên lửa Soyuz từ sân bay vũ trụ châu Âu ở Kourou (Guiana thuộc Pháp). Tuy nhiên, kể từ khi Moscow rút đi sau xung đột tại Ukraine vào tháng 2/2022, khu bệ phóng ở bờ đông bắc Nam Mỹ này dần bị rừng rậm bao phủ.
Dưới cái nắng nhiệt đới, cây cối len lỏi vào những khối bê tông và khung kim loại đồ sộ – nơi từng phụt lên những luồng lửa khổng lồ khi tên lửa rời bệ bay vào không gian.
Trong giai đoạn 2011–2022, Nga đã sử dụng Kourou để phóng tên lửa Soyuz. Vị trí gần xích đạo giúp địa điểm này thuận lợi hơn cho một số sứ mệnh so với sân bay vũ trụ Baikonur (Kazakhstan) do Nga vận hành. Tuy nhiên, sau khi châu Âu áp đặt các lệnh trừng phạt liên quan đến chiến sự tại Ukraine, hoạt động tại đây bị dừng lại gần như chỉ sau một đêm.
Các kỹ sư Nga rời đi ngay lập tức, để lại khung cảnh như “đóng băng theo thời gian”. AFP là hãng truyền thông đầu tiên được tiếp cận khu vực này kể từ đó.
Tái sinh một bệ phóng
Hiện cơ sở này đang được trao cho công ty khởi nghiệp Pháp MaiaSpace – công ty con của tập đoàn hàng không vũ trụ ArianeGroup – để tái phát triển. MaiaSpace đặt mục tiêu chế tạo tên lửa hạng nhẹ tái sử dụng đầu tiên của châu Âu, với chuyến bay đầu tiên dự kiến vào cuối năm nay sau một số trì hoãn.
Tại một tòa nhà hành chính, các logo Nga cũ đang được tháo xuống, dù vẫn còn sót lại những áp phích và hướng dẫn bằng chữ Cyrillic. Thậm chí, MaiaSpace vẫn sử dụng loại giấy in Nga mang tên Snegurochka, với bao bì xanh nhạt in hình phong cảnh tuyết phủ – một hình ảnh tương phản giữa khung cảnh rừng nhiệt đới xung quanh.
Bên ngoài, hệ thống hạ tầng đồ sộ nay trở thành dấu tích của một thời kỳ hợp tác không gian đã khép lại. Những cánh tay kim loại từng giữ tên lửa trên bệ phóng vẫn còn đứng đó, sơn màu xanh và vàng – trùng với màu quốc kỳ Ukraine. Tuy nhiên, chúng sẽ bị tháo dỡ trong quá trình cải tạo.
Một mô hình Soyuz kích thước thật hiện được dùng để thử nghiệm đường ray vận chuyển tên lửa Maia tới bệ phóng mới. Sau khi hoàn tất thử nghiệm, mô hình này cũng sẽ bị tháo bỏ.
“Nó sẽ bị tháo dỡ – không có lý do gì để giữ lại,” ông Denis Grauby, đại diện MaiaSpace tại Kourou, nói.
Chương mới cho hành trình không gian
Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Guiana, Philippe Lier, thừa nhận khung cảnh nơi đây mang lại cảm giác “khá lạ”. Dù vậy, ông cho rằng việc tái cấu trúc cơ sở này thay vì để nó xuống cấp là một bước đi cần thiết.
Bệ phóng này có nhiều nét tương đồng với Baikonur – nơi nhà du hành vũ trụ đầu tiên Yuri Gagarin cất cánh năm 1961 – nên vẫn gợi cảm giác hoài niệm đối với nhiều người.
“Việc chúng tôi tái cấu hình nơi này, không để nó hoang phế, là một câu chuyện tuyệt vời. Đây sẽ là một chương mới của hành trình khám phá không gian,” ông Lier nói.
Dù vậy, khối lượng công việc phía trước là rất lớn. Hàng loạt thiết bị và máy móc Nga vẫn còn tại hiện trường, bao gồm cả tháp bao che từng bảo vệ tên lửa Soyuz khỏi thời tiết nhiệt đới. Hệ thống phóng của tên lửa Maia sẽ không cần tới cấu trúc này, bởi tên lửa tái sử dụng được lắp ráp theo phương ngang và chỉ đưa ra bệ phóng vào phút cuối, với hạ tầng tối giản hơn.
MaiaSpace cho biết đang nỗ lực hoàn tất việc chuyển đổi để kịp chuyến bay đầu tiên trong năm nay, đồng thời tin rằng việc lắp đặt thiết bị mới sẽ nhanh hơn quá trình dọn dẹp máy móc cũ.
Một số hạng mục như đường ray và bệ nâng trong tòa nhà tích hợp sẽ được giữ lại. Theo ông Maxime Tranier, điều phối viên kỹ thuật của MaiaSpace, khi đội ngũ tiếp quản, mọi thứ vẫn nguyên trạng như lúc phía Nga rời đi.
“Cho đến nay, chúng tôi đã phải dọn đi vài thùng phế liệu cỡ lớn,” ông nói.
Hình ảnh bệ phóng và hệ thống phóng tên lửa Soyuz tại Kourou thời Nga còn hoạt động, trước khi cơ sở này bị bỏ hoang sau năm 2022. Ảnh: Space Daily
