Tối thứ Bảy, 14/2, tại New York, khi ánh đèn sàn diễn bật sáng, bộ sưu tập mới của Kate Barton không chỉ gây chú ý bởi phom dáng điêu khắc và cấu trúc vải táo bạo. Điều khiến giới mộ điệu bàn tán nhiều hơn là một “nhân vật” vô hình: hệ thống AI đa ngôn ngữ do Fiducia AI phát triển, xây dựng trên nền tảng IBM watsonx và vận hành trên IBM Cloud.

Lần đầu tiên tại Tuần lễ Thời trang New York (NYFW), một nhà thiết kế trẻ tích hợp AI không chỉ như công cụ hậu trường mà như một phần của chính trải nghiệm trình diễn. Khách mời có thể giơ điện thoại hoặc thiết bị được cung cấp, hướng “ống kính AI thị giác” vào một thiết kế đang di chuyển trên sàn catwalk để hệ thống nhận diện theo thời gian thực: phom dáng, chất liệu, chi tiết cấu trúc, kỹ thuật hoàn thiện bề mặt. Từ đó, họ có thể đặt câu hỏi bằng nhiều ngôn ngữ — qua giọng nói hoặc văn bản — và nhận câu trả lời gần như tức thì.

Không dừng ở đó, hệ thống còn cung cấp trải nghiệm thử đồ ảo với hình ảnh mô phỏng có độ chân thực cao, phản ánh ánh sáng, độ bóng, độ cứng và độ rủ của vải. Sàn diễn vì thế không còn chỉ là một màn trình diễn thị giác kéo dài vài phút, mà trở thành một showroom thông minh, tương tác hai chiều.

AI từ “hậu trường kín đáo” ra trung tâm sàn diễn

Trong nhiều năm, AI đã âm thầm hiện diện trong ngành thời trang: dự báo nhu cầu, tối ưu chuỗi cung ứng, phân bổ hàng hóa, cá nhân hóa tiếp thị. Tuy nhiên, ít thương hiệu công khai đưa công nghệ này ra ánh sáng vì lo ngại phản ứng tiêu cực hoặc tranh luận về tính “thủ công” và “nghệ thuật”.

Kate Barton chọn cách đi ngược lại. Cô xem công nghệ là một phần trong “ngôn ngữ thiết kế” của mình — nơi ranh giới giữa thực và ảo được khai thác như chất liệu sáng tạo. Theo Barton, AI trong buổi diễn lần này không phải “AI vì mục đích AI”, mà là một “cánh cổng” giúp khán giả bước sâu hơn vào thế giới của bộ sưu tập.

Về mặt kỹ thuật, hệ thống vận hành ở cấp độ sản xuất thực tế chứ không phải thử nghiệm trong phòng lab. Một mô hình thị giác máy tính đối chiếu từng thiết kế với kho dữ liệu hình ảnh đã được gắn thẻ chi tiết: từ phom dáng, thành phần vải đến kỹ thuật xử lý bề mặt. Lớp hội thoại, chạy trên các mô hình nền tảng trong watsonx, cho phép chuyển đổi linh hoạt giữa nhiều ngôn ngữ và giữa giọng nói – văn bản theo thời gian thực.

Để đạt được điều này, Fiducia AI sử dụng IBM watsonx để điều phối và quản trị mô hình, IBM Cloud để đảm bảo khả năng vận hành ở quy mô lớn, cùng IBM Cloud Object Storage để lưu trữ và xử lý khối lượng dữ liệu hình ảnh khổng lồ — bao gồm nhiều góc độ, kích cỡ và trạng thái chuyển động của trang phục. Theo đại diện công ty, thách thức lớn nhất không nằm ở việc tinh chỉnh một mô hình riêng lẻ, mà ở điều phối toàn bộ hệ thống sao cho trơn tru trong môi trường trực tiếp, nơi từng giây đều quan trọng.

Kết quả là một sàn diễn mang tính hướng dẫn và cá nhân hóa: vừa như chuyến tham quan atelier (xưởng may), vừa như một chuyên viên tư vấn riêng. Với một thương hiệu đang trong giai đoạn phát triển như của Barton, hệ thống còn đóng vai trò công cụ thị trường: ghi nhận thiết kế nào được quan tâm nhiều nhất, kích cỡ nào được thử ảo nhiều, hay cách phối đồ nào gây chú ý. Những dữ liệu này có thể định hướng quyết định sản xuất sau buổi diễn, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan.

Từ giá trị kinh doanh đến câu hỏi về sáng tạo

Việc AI bước ra ánh sáng tại NYFW phản ánh một xu hướng rộng hơn. Theo ước tính của McKinsey, AI tạo sinh có thể mở ra giá trị từ 150 đến 275 tỷ USD cho ngành thời trang và hàng xa xỉ, thông qua cải thiện trưng bày sản phẩm, hỗ trợ thiết kế và tăng cường tương tác khách hàng. Nhiều nhà bán lẻ đã ghi nhận hiệu quả rõ rệt từ AI trong lập kế hoạch nhu cầu và tư vấn kích cỡ, giúp giảm hàng tồn và tỷ lệ trả hàng.

Tuy vậy, Barton nhấn mạnh ranh giới rõ ràng: AI nên là công cụ khuếch đại, không phải thay thế con người. Cô ủng hộ việc sử dụng AI để dựng mẫu, trực quan hóa, kể chuyện và tối ưu vận hành, nhưng phản đối việc xóa mờ vai trò của nghệ nhân. Theo cô, cần minh bạch hơn về cấp phép dữ liệu, ghi nhận công lao và cách thức huấn luyện mô hình, để đổi mới công nghệ không đánh đổi giá trị sáng tạo con người.

Quan điểm này phản ánh một căng thẳng đang tồn tại trong ngành. Nhiều thương hiệu thử nghiệm AI ở mức “bề mặt” — chatbot, tạo nội dung marketing, công cụ năng suất nội bộ — nhưng chưa tích hợp sâu vào thiết kế và trải nghiệm bán lẻ. Đại diện Fiducia AI dự đoán trong vài mùa tới, AI sẽ tiến xa hơn: từ hỗ trợ nội dung sang cải tiến thiết kế, tư vấn vừa vặn và trải nghiệm bán lẻ tương tác, có thể đo lường và có trách nhiệm.

Nếu hệ thống tại NYFW vận hành đúng như kỳ vọng, các thành phần của nó có thể sớm xuất hiện tại showroom và cửa hàng flagship: tìm kiếm hình ảnh nhận diện trang phục từ một bức ảnh chụp trên mạng xã hội, trợ lý đa ngôn ngữ giải thích chất liệu và cách bảo quản, thử đồ ảo giúp khách hàng hình dung trước khi bước vào phòng thay đồ. Những chỉ số quen thuộc như thời gian tương tác, tỷ lệ chuyển đổi, hay mức giảm trả hàng do sai kích cỡ có thể được cải thiện — nhưng quan trọng hơn là cách thương hiệu kể câu chuyện và mở rộng trải nghiệm.

Với Kate Barton, tương lai hấp dẫn nhất không phải là thời trang tự động hóa hoàn toàn. Đó là thời trang do con người dẫn dắt, được tăng cường bởi công cụ thông minh. Buổi trình diễn tại New York cho thấy một khả năng mới: nơi AI không làm phẳng sự sáng tạo, mà giúp nó lan tỏa, được hiểu sâu hơn và tiếp cận rộng hơn. Chính sự cân bằng này — giữa kỹ thuật đáng kinh ngạc và giá trị thủ công — có thể định hình cách ngành thời trang bước vào thập kỷ tới.

Nhà thiết kế thời trang Kate Barton

Người mẫu trình diễn một mẫu sản phẩm trong Bộ sưu tập thời trang Kate Barton Spring 2026. Ảnh: Launchmetrics Spotlight

Người mẫu trình diễn một mẫu sản phẩm trong Bộ sưu tập thời trang Kate Barton Spring 2026. Ảnh: Launchmetrics Spotlight