SpaceX đã tạm thời dừng khai thác tên lửa chủ lực Falcon 9 sau khi tầng trên của một chuyến bay gặp sự cố hôm thứ Hai (2/2), làm dấy lên câu hỏi liệu nhiệm vụ đưa bốn phi hành gia Crew-12 lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), dự kiến vào ngày 11/2, có bị ảnh hưởng hay không.
Trong chuyến phóng đầu tuần này, Falcon 9 đã đưa 25 vệ tinh Starlink của SpaceX lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) đúng kế hoạch. Tuy nhiên, sau khi triển khai tải trọng, tầng trên của tên lửa đã không thực hiện được cú đốt động cơ để rời quỹ đạo — thao tác vốn được thiết kế nhằm đưa tầng này quay trở lại bầu khí quyển và bị phá hủy có kiểm soát.
“Các nhóm đang rà soát dữ liệu để xác định nguyên nhân gốc rễ và biện pháp khắc phục trước khi cho phép bay trở lại,” SpaceX cho biết trong một bài đăng trên nền tảng X tối thứ Hai, đồng thời xác nhận quyết định tạm dừng các chuyến phóng Falcon 9.
Falcon 9 hiện là tên lửa hoạt động nhiều nhất thế giới. Riêng trong năm 2025, dòng tên lửa này đã lập kỷ lục với 165 lần phóng, và bước sang năm nay đã thực hiện thêm 14 chuyến bay.
Độ tin cậy của Falcon 9 được đánh giá rất cao. Toàn bộ các nhiệm vụ trong năm ngoái đều thành công, ngoại trừ một sự cố đáng chú ý trong chuyến phóng Starlink ngày 3/3. Khi đó, tầng một của Falcon 9 bị lật ngay sau khi hạ cánh xuống tàu ngoài khơi và bị phá hủy, dù đã hoàn thành nhiệm vụ đưa 21 vệ tinh Starlink lên LEO.
SpaceX đã tạm ngừng phóng Falcon 9 trong một tuần để điều tra vụ việc khi đó, và xác định nguyên nhân là do rò rỉ nhiên liệu ở một trong chín động cơ Merlin của tầng đẩy. Vụ rò rỉ gây hỏa hoạn sau khi hạ cánh, làm suy yếu một chân đáp và khiến tên lửa bị nghiêng đổ.
Hiện vẫn chưa rõ đợt tạm dừng phóng lần này sẽ kéo dài bao lâu. Tuy nhiên, cả SpaceX lẫn NASA đều kỳ vọng sự cố sớm được khắc phục, bởi trước mắt là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: chuyến bay Crew-12 đưa phi hành gia lên ISS.
Theo kế hoạch hiện tại, Crew-12 sẽ phóng vào ngày 11/2 từ bang Florida. Thời điểm này sớm hơn bốn ngày so với lịch ban đầu, sau khi SpaceX và NASA quyết định đẩy nhanh tiến độ nhằm sớm đảm bảo ISS có đủ quân số tiêu chuẩn là bảy người. Trạm vũ trụ này chỉ còn ba thành viên làm việc kể từ ngày 15/1, sau khi bốn phi hành gia của nhiệm vụ Crew-11 rời ISS sớm hơn kế hoạch một tháng trong ca sơ tán y tế đầu tiên trong lịch sử của trạm.
NASA cho biết đang theo dõi sát sao cuộc điều tra Falcon 9, được SpaceX tiến hành phối hợp với Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA).
“Chúng tôi có các nhóm thuộc chương trình Commercial Crew tham gia trực tiếp vào cuộc điều tra này,” ông Amit Kshatriya, Phó giám đốc NASA, cho biết hôm thứ Ba trong một cuộc họp báo liên quan đến thử nghiệm nạp nhiên liệu cho tên lửa Artemis 2 — thử nghiệm đã phải kết thúc sớm do rò rỉ nhiên liệu.
“Chúng tôi vẫn đang hướng tới khung thời gian của Crew-12,” ông nói thêm. “Khoảng một tuần hoặc hơn nữa, chúng tôi sẽ bắt đầu các công tác chuẩn bị. Tuy nhiên, mọi thứ còn phụ thuộc vào quyết định cho phép Falcon 9 bay trở lại, vấn đề mà NASA đang phối hợp chặt chẽ với cả FAA và SpaceX.”
Về tầng trên Falcon 9 gặp sự cố, SpaceX cho biết dù không quay trở lại Trái Đất theo cách có kiểm soát như kế hoạch, tầng này đã kịp xả nhiên liệu để giảm rủi ro, qua đó giảm độ cao quỹ đạo và dự kiến sẽ tái nhập khí quyển trong thời gian ngắn.
Góc nhìn từ tầng trên của tên lửa Falcon 9 của SpaceX trong vụ phóng 25 vệ tinh Starlink ngày 2/2/2026. Tầng trên đã không thực hiện được cú đốt rời quỹ đạo theo kế hoạch, dù đã triển khai thành công các vệ tinh. Ảnh: SpaceX
