Meta Platforms, TikTok và YouTube sẽ phải đối mặt với phiên tòa quan trọng trong tuần này tại bang California (Mỹ), xoay quanh các cáo buộc cho rằng các nền tảng của họ góp phần gây ra khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên. Vụ xét xử được xem là bước ngoặt trong làn sóng kiện tụng hàng ngàn vụ nhắm vào các công ty công nghệ lớn liên quan đến tác động của mạng xã hội đối với trẻ em và thanh thiếu niên.
Các nguyên đơn trong những vụ kiện này yêu cầu bồi thường thiệt hại, cho rằng thiết kế mang tính “gây nghiện” của các nền tảng mạng xã hội đã trực tiếp gây tổn hại đến sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ tuổi. Nếu các công ty bị xử thua, đây có thể là đòn giáng mạnh vào hàng rào pháp lý vốn bảo vệ Big Tech suốt nhiều thập kỷ.
Nguyên đơn trong vụ án là một phụ nữ 19 tuổi tại California, được xác định với tên viết tắt K.G.M. Theo hồ sơ tòa án, K.G.M. cho biết cô bắt đầu sử dụng các nền tảng như Instagram, TikTok và YouTube từ khi còn rất nhỏ và nhanh chóng rơi vào tình trạng nghiện nội dung do các thuật toán tối ưu hóa thời gian xem và tương tác. Cô cáo buộc rằng việc sử dụng kéo dài đã góp phần dẫn đến trầm cảm và các ý nghĩ tự sát. Phiên lựa chọn bồi thẩm đoàn dự kiến bắt đầu vào ngày 27/1.
Đây là vụ kiện đầu tiên trong nhóm các vụ án “nghiện mạng xã hội” ở trẻ em được đưa ra xét xử trong năm nay. Theo luật sư của nguyên đơn, Matthew Bergman, đây cũng là lần đầu tiên các tập đoàn công nghệ lớn phải trực tiếp tự bào chữa trước tòa về những thiệt hại mà sản phẩm của họ bị cho là đã gây ra.
Một trọng tâm pháp lý của vụ việc là Điều 230 của luật liên bang Mỹ, vốn trao cho các nền tảng trực tuyến sự miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng đăng tải. Meta, TikTok và YouTube lập luận rằng quy định này cũng bảo vệ họ trong vụ kiện của K.G.M.
Tuy nhiên, nếu bồi thẩm đoàn đứng về phía nguyên đơn, phán quyết có thể tạo ra một tiền lệ làm suy yếu đáng kể lá chắn pháp lý này, mở đường cho các vụ kiện tương tự trong tương lai. Theo Bergman, vấn đề gần như chắc chắn sẽ được đưa lên Tòa án Tối cao Mỹ, dù thông qua vụ án này hay một vụ khác.
Trong quá trình xét xử, Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg được dự kiến sẽ ra làm chứng. Meta cho biết sẽ lập luận rằng các sản phẩm của công ty không phải là nguyên nhân dẫn đến các vấn đề sức khỏe tâm thần của K.G.M. YouTube, trong khi đó, khẳng định nền tảng của họ khác về bản chất so với các mạng xã hội như Instagram hay TikTok và không nên bị đánh đồng. TikTok từ chối bình luận về chiến lược bào chữa của mình.
Song song với mặt trận pháp lý, các công ty công nghệ cũng đang đẩy mạnh nỗ lực định hình dư luận. Meta, TikTok và YouTube đã chi hàng triệu USD để quảng bá các công cụ kiểm soát dành cho phụ huynh và tổ chức các chương trình giáo dục về an toàn trực tuyến cho trẻ em. Tuy nhiên, theo các nhóm vận động như Mothers Against Media Addiction, những chiến dịch này có thể khiến phụ huynh bối rối trong việc đánh giá mức độ an toàn thực sự của các nền tảng.
Kết quả của phiên tòa được giới quan sát xem là phép thử quan trọng đối với tương lai pháp lý của ngành công nghệ, trong bối cảnh xã hội Mỹ ngày càng lo ngại về tác động của mạng xã hội đối với thế hệ trẻ.
Các ứng dụng Instagram, TikTok, Snapchat, Kick, YouTube, Facebook, Twitch, Reddit, Threads và X hiển thị trên màn hình một chiếc điện thoại di động trong hình minh họa. Ảnh: Reuters
