Khi Trung Quốc tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, lĩnh vực ngân hàng đang nổi lên như một trụ cột hậu thuẫn bất ngờ cho tham vọng phát triển không gian thương mại của nước này.
Vốn không phải là những tổ chức trực tiếp xây dựng tài sản không gian, song tại Trung Quốc, các ngân hàng ngày càng tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này, từ việc thuê vệ tinh, tài trợ cho các công ty tên lửa cho tới tự phóng vệ tinh mang thương hiệu của mình.
Trong khi các ngân hàng ở nhiều quốc gia chủ yếu mua dữ liệu ảnh vệ tinh như một nguồn “dữ liệu thay thế” phục vụ theo dõi mùa vụ, chuỗi cung ứng hoặc đánh giá rủi ro khí hậu và tín dụng, thì các tổ chức cho vay Trung Quốc đang đi xa hơn bằng cách trực tiếp đưa vệ tinh lên quỹ đạo.
Ngân hàng China Merchants Bank (CMB) ngày 16-1 đã phóng một vệ tinh từ tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc. Đây là vệ tinh thứ ba của CMB, sau hai lần phóng trước đó vào tháng 12-2024 và tháng 3-2025. CMB cho biết dữ liệu vệ tinh có thể giúp ngân hàng theo dõi diễn biến thị trường, tăng cường quản trị rủi ro và cung cấp các sản phẩm, dịch vụ tài chính chính xác hơn cho khách hàng.
Cũng trong ngày 16-1, Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải (SPDB) đã phóng vệ tinh đầu tiên của mình từ Sơn Đông. Với sự tham gia của SPDB, hiện có ba ngân hàng Trung Quốc sở hữu vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo. Trước đó, Ping An Bank – đơn vị ngân hàng thuộc Tập đoàn Bảo hiểm Ping An – đã phóng vệ tinh thứ ba vào tháng 8-2022, trong đó có vệ tinh quan sát Trái Đất đầu tiên trong chương trình của ngân hàng này.
Những động thái trên phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của Bắc Kinh nhằm thúc đẩy lĩnh vực hàng không vũ trụ thương mại, trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng chậm lại và căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Thực tế, các ngân hàng Trung Quốc đã nghiên cứu việc ứng dụng vệ tinh trong kiểm soát rủi ro từ nhiều năm trước. Năm 2020, MYbank – ngân hàng thương mại điện tử tại Chiết Giang do Ant Group hậu thuẫn – bắt đầu sử dụng công nghệ viễn thám vệ tinh Tomtit trong tài trợ nông nghiệp. Ant Group là công ty công nghệ tài chính trực thuộc Alibaba Group Holding.
Theo MYbank, việc sử dụng vệ tinh thuê ngoài giúp hệ thống đạt độ chính xác từ 93% trở lên, qua đó hỗ trợ 1,81 triệu nông dân tiếp cận các khoản vay tín dụng mà không cần tài sản thế chấp.
Trong kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm mới nhất kéo dài đến năm 2030, Trung Quốc đã xếp hàng không vũ trụ vào nhóm các lĩnh vực chiến lược, khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tìm cách thúc đẩy tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo.
Mỹ và Trung Quốc hiện là hai cường quốc hàng không vũ trụ hàng đầu thế giới. Theo dữ liệu từ Gunter’s Space Page, năm 2025 Mỹ thực hiện 180 vụ phóng lên quỹ đạo, trong khi Trung Quốc đạt 93 vụ.
Trong tuần cuối cùng của năm 2025, Trung Quốc đã nộp hồ sơ lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) để xin phóng khoảng 203.000 vệ tinh – đơn xin quốc tế lớn nhất từ trước tới nay của nước này, theo truyền thông đại lục.
“Đây là một câu chuyện khác về cạnh tranh với Mỹ. Thành công của SpaceX đã khiến Trung Quốc cảm thấy nhu cầu cấp bách hơn trong việc bắt kịp,” ông Gary Ng Cheuk-yan, chuyên gia kinh tế cao cấp tại Natixis Corporate and Investment Bank, nhận định.
Theo ông Ng, với nguồn vốn dồi dào và khả năng ứng dụng dữ liệu lớn đa dạng, khu vực tài chính sẽ tiếp tục tạo lực cầu, qua đó thúc đẩy tăng trưởng của ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc.
Ngoài việc phóng vệ tinh, CMB cũng đã hậu thuẫn công ty LandSpace vào năm 2024. Start-up tên lửa tái sử dụng này đang tiến tới kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trị giá khoảng 7,5 tỷ nhân dân tệ (1,08 tỷ USD) trên sàn Star Market ở Thượng Hải, và có thể trở thành doanh nghiệp hàng không vũ trụ đầu tiên niêm yết tại Trung Quốc đại lục.
Các ngân hàng quốc doanh như Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC) và Ngân hàng Trung Quốc (BOC) cũng cho biết trong các báo cáo giữa năm ngoái rằng họ đang áp dụng công nghệ vệ tinh để tăng cường quản lý rủi ro đối với các khoản vay liên quan tới các dự án nông nghiệp. Ảnh: SCMP
