Liên minh châu Âu (EU) đang đồng thời đầu tư vào nhiều biện pháp nhằm thúc đẩy việc áp dụng AI trong xã hội, từ hỗ trợ cá nhân và doanh nghiệp, xây dựng các chiến lược nâng cao mức độ sẵn sàng, cho đến ban hành các hướng dẫn mới về sử dụng AI một cách có đạo đức.
Theo khảo sát của Eurobarometer về nhu cầu tương lai đối với giáo dục số, 64% người châu Âu cho biết họ “hoàn toàn đồng ý” hoặc “đồng ý phần nào” rằng đến năm 2030, mọi người đều cần có kiến thức về AI.
Kể từ năm 2021, mức độ ứng dụng các công nghệ AI trong doanh nghiệp châu Âu đã tăng thêm 12,3%. Ở cấp độ cá nhân, gần một phần ba người dân EU, tương đương 32,7%, cho biết đã từng sử dụng các công cụ AI. Tỷ lệ này là khá thấp, nếu so với các con số ước tính về tỷ lệ người dân sử dụng AI tại Trung Quốc và Mỹ, lần lượt là 83% và 56%.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa các quốc gia thành viên là rất lớn. Trong khi tại một số nước, việc sử dụng AI tạo sinh cho giáo dục chính quy và công việc chuyên môn không chỉ được chấp nhận mà còn được khuyến khích, thì ở những nơi khác, AI vẫn bị xem là điều “cấm kỵ”. Điều này thể hiện qua tỷ lệ tự khai báo sử dụng AI ở mức cực thấp, nhiều khả năng chưa phản ánh đúng thực tế.
Năm 2025, OpenAI cho biết họ có khoảng 120,4 triệu người dùng thường xuyên tại EU, tương đương 26% dân số toàn khối. Con số này nhìn chung phù hợp với các thống kê về mức độ sử dụng AI tạo sinh tại châu Âu. Các nền tảng AI khác ít khi công bố dữ liệu người dùng, nhưng với việc ChatGPT chiếm hơn 80% thị phần AI tạo sinh tại châu Âu, phần còn lại nhiều khả năng được chia sẻ giữa Perplexity, Microsoft Copilot, Google Gemini và Claude.
Việc sử dụng AI tạo sinh trong giáo dục chính quy hiện vẫn khá hạn chế. Trung bình, chỉ 9,8% người châu Âu thừa nhận dùng AI cho mục đích học tập chính thức trong năm 2025. Hungary đứng cuối bảng với tỷ lệ chỉ 0,62%, tiếp theo là Romania (3,37%), Ba Lan (4,59%), Bulgaria (5,17%) và Đức (6,04%). Ở chiều ngược lại, các quốc gia có tỷ lệ sử dụng AI trong giáo dục cao nhất gồm Thụy Điển (20,99%), Malta (20,22%), Đan Mạch (17,86%), Tây Ban Nha (16,26%) và Estonia (15,41%).
Theo một khảo sát khác của Eurobarometer, 54% người châu Âu có cái nhìn cân bằng, cho rằng AI vừa mang lại lợi ích vừa tiềm ẩn rủi ro trong môi trường lớp học. Chỉ 22% cho rằng AI hoàn toàn không nên được sử dụng trong giáo dục.
Dù EU đã ban hành các hướng dẫn đạo đức về AI trong giáo dục và một bộ phận giáo viên công khai phản đối, hoặc tỏ ra mệt mỏi trước việc học sinh ngày càng sử dụng AI, vẫn còn hai vấn đề cần được ưu tiên giải quyết.
Trước hết, EU cần cải thiện khả năng tiếp cận các công cụ AI an toàn, phù hợp với từng độ tuổi cho học sinh, sinh viên và giáo viên, để việc học và sử dụng AI diễn ra dưới sự giám sát cần thiết, đặc biệt tại những quốc gia có mức độ kỹ năng số và khả năng tiếp cận Internet còn hạn chế. Bên cạnh đó, giáo viên và các bộ giáo dục quốc gia cần nghiên cứu sâu hơn cách AI có thể hỗ trợ công việc giảng dạy hằng ngày, nhất là với người học gặp khó khăn hoặc khuyết tật học tập như chứng khó đọc, khó tính toán, hay tự kỷ. Nếu được triển khai đúng cách, AI có thể mở ra các phương pháp giảng dạy cá nhân hóa hiệu quả hơn.
Ở lĩnh vực công việc, trung bình 15,07% người châu Âu cho biết họ đã sử dụng AI tạo sinh cho mục đích nghề nghiệp. Hungary tiếp tục đứng cuối bảng với 1,31%, theo sau là Romania (5,24%), Italy (8,00%), Ba Lan (8,36%) và Bulgaria (8,43%). Malta dẫn đầu với 29,64%, tiếp đến là Đan Mạch (27,17%), Hà Lan (26,56%), Estonia (25,12%) và Phần Lan (25,11%).
Người châu Âu nhìn chung cởi mở hơn khi đề cập đến việc sử dụng AI cho mục đích cá nhân. Cyprus đứng đầu với 43,13%, tiếp theo là Hy Lạp (40,91%), Estonia (37,47%), Malta (37,20%) và Luxembourg (35,71%). Một lần nữa, Hungary xếp cuối với chỉ 2,12%, sau đó là Italy, Romania, Ba Lan và Bulgaria.
Trong khối doanh nghiệp, khoảng 19,95% doanh nghiệp châu Âu hiện sử dụng ít nhất một công nghệ AI, tăng 12,3% so với năm 2021. Dù vậy, sự chênh lệch giữa các quốc gia vẫn rất rõ rệt. Các nước Bắc Âu và Tây Âu dẫn đầu, trong khi nhiều quốc gia Nam và Đông Âu vẫn ở nhóm cuối. Mức độ “trưởng thành” về AI của doanh nghiệp cũng rất khác nhau: một số đã tiến xa trong quá trình chuyển đổi AI, trong khi số khác mới chỉ tiếp cận ở mức thử nghiệm từng công cụ riêng lẻ.
Đan Mạch hiện là quốc gia dẫn đầu về ứng dụng AI trong doanh nghiệp với tỷ lệ 42,03%, tiếp theo là Phần Lan, Thụy Điển, Bỉ và Luxembourg. Ở chiều ngược lại, Romania, Ba Lan, Bulgaria, Hy Lạp và Cyprus vẫn có tỷ lệ áp dụng AI rất thấp.
Dù các sáng kiến như Kế hoạch hành động “AI Continent” hay chiến lược “Apply AI” của EU nhìn chung đi đúng hướng, khối này được cho là cần chuyển trọng tâm sang phân tích sâu hơn các ứng dụng AI theo từng ngành, từng quy trình kinh doanh và mức độ sẵn sàng khác nhau của doanh nghiệp. Việc xây dựng các chỉ số đánh giá cụ thể ở cấp quốc gia, tập trung vào các sáng kiến có quy mô và tác động lớn, đồng thời phân loại rõ theo loại hình, quy mô và mức độ trưởng thành về AI, sẽ giúp EU triển khai hỗ trợ hiệu quả hơn và tránh lãng phí nguồn lực công.
Chưa đến một phần ba người dân EU cho biết đã từng sử dụng các công cụ AI. Ảnh: Canva
