Các chatbot AI ngày nay đã trở nên quen thuộc trong công việc tri thức: trả lời câu hỏi, tóm tắt tài liệu, viết mã hay hỗ trợ ra quyết định cá nhân. Tuy nhiên, phần lớn các hệ thống này vẫn chỉ được thiết kế cho một người dùng tại một thời điểm. Chúng gần như đứng ngoài một trong những phần phức tạp nhất của lao động thực tế: điều phối con người, dung hòa các ưu tiên khác nhau, theo dõi quyết định kéo dài theo thời gian và giữ cho tập thể cùng đi theo một hướng.
Humans&, một startup AI mới thành lập, cho rằng chính khoảng trống đó sẽ là biên giới tiếp theo của trí tuệ nhân tạo. Được sáng lập bởi các cựu nhân sự đến từ Anthropic, Meta, OpenAI, xAI và Google DeepMind, công ty vừa huy động 480 triệu USD ở vòng hạt giống với tham vọng xây dựng một “hệ thần kinh trung ương” cho nền kinh tế nơi con người và AI cùng làm việc.
Tham vọng của Humans& không dừng ở việc tạo ra một trợ lý AI thông minh hơn. Startup này muốn xây dựng một kiến trúc mô hình nền tảng mới, được thiết kế xoay quanh trí tuệ xã hội: khả năng hiểu động lực, bối cảnh và mối quan hệ giữa nhiều cá nhân trong cùng một hệ thống làm việc.
“Chúng ta đang khép lại giai đoạn đầu của việc mở rộng mô hình, nơi AI trở nên rất giỏi trong những nhiệm vụ hẹp như hỏi–đáp hay suy luận,” Andi Peng, đồng sáng lập Humans& và cựu nhân viên Anthropic, nói với TechCrunch. “Giờ đây, câu hỏi thực sự là: chúng ta làm gì với những năng lực đó trong đời sống và công việc hàng ngày?”
Cách tiếp cận của Humans& xuất hiện trong bối cảnh ngành AI đang dịch chuyển từ “trợ lý” sang “tác nhân”. Các mô hình ngày càng mạnh, nhưng quy trình làm việc của con người thì chưa thay đổi tương xứng. Điều phối – cách các nhóm ra quyết định, chia sẻ tri thức và duy trì sự thống nhất – vẫn là bài toán gần như bị bỏ ngỏ. Trong khi đó, không ít người lao động cảm thấy choáng ngợp trước tốc độ phát triển của AI và lo ngại bị thay thế.
Humans& cho rằng giải pháp không nằm ở việc để AI làm thay con người, mà là giúp con người làm việc cùng nhau tốt hơn trong một môi trường có AI. Triết lý này phần nào giải thích vì sao một startup mới chỉ ba tháng tuổi, chưa có sản phẩm hoàn chỉnh, vẫn có thể huy động được một vòng gọi vốn lớn nhờ tầm nhìn và lý lịch của đội ngũ sáng lập.
Hiện tại, Humans& chưa công bố sản phẩm cụ thể và cũng chưa nói rõ nó sẽ trông như thế nào. Nhóm sáng lập chỉ gợi mở rằng nền tảng này có thể thay thế hoặc tái định nghĩa các không gian làm việc đa người dùng, từ công cụ giao tiếp đến nền tảng cộng tác. Đối tượng hướng tới có thể bao gồm cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.
“Chúng tôi đang xây dựng một sản phẩm xoay quanh giao tiếp và hợp tác,” Eric Zelikman, đồng sáng lập kiêm CEO Humans&, từng là nhà nghiên cứu tại xAI, cho biết. Theo ông, trọng tâm không chỉ là giúp con người giao tiếp với nhau, mà còn giúp họ phối hợp hiệu quả với các hệ thống AI.
Zelikman lấy ví dụ về những quyết định tập thể, như lựa chọn một logo hay định hướng chiến lược. Thông thường, các tổ chức phải tập hợp mọi người vào cùng một không gian, lắng nghe các quan điểm khác nhau và cố gắng đi đến đồng thuận. Ông cho rằng một mô hình AI được thiết kế cho điều phối có thể đóng vai trò như một “người trung gian”, biết đặt câu hỏi đúng lúc, ghi nhớ bối cảnh và theo dõi tiến trình ra quyết định theo thời gian.
Theo Zelikman, điểm yếu của các chatbot hiện nay không phải là thiếu khả năng đặt câu hỏi, mà là không hiểu giá trị của câu hỏi đó trong một quá trình hợp tác dài hạn. Phần lớn chúng được tối ưu cho hai mục tiêu: phản hồi nhanh và trả lời đúng câu hỏi trước mắt, thay vì hỗ trợ một chuỗi quyết định có liên kết với nhau.
Humans& hiện đang phát triển mô hình và sản phẩm song song. “Chúng tôi cần bảo đảm rằng khi mô hình tiến bộ, giao diện và hành vi của nó cũng tiến hóa thành một sản phẩm hợp lý,” Peng nói.
Điều khá rõ ràng là Humans& không muốn chỉ xây dựng một mô hình để tích hợp vào các công cụ hiện có. Startup này đặt mục tiêu sở hữu lớp điều phối – nơi các tương tác, quyết định và dòng chảy công việc diễn ra.
AI kết hợp với các công cụ cộng tác đang là một lĩnh vực nóng. Ứng dụng ghi chú AI Granola gần đây huy động được 43 triệu USD ở mức định giá 250 triệu USD khi mở rộng sang các tính năng làm việc nhóm. Nhiều nhà quan sát cũng cho rằng làn sóng tiếp theo của AI sẽ xoay quanh điều phối và hợp tác, thay vì chỉ tự động hóa các tác vụ riêng lẻ.
Nhà sáng lập LinkedIn Reid Hoffman gần đây lập luận rằng nhiều doanh nghiệp đang triển khai AI sai cách khi coi đó là những dự án thử nghiệm tách rời. Theo ông, đòn bẩy thực sự nằm ở lớp điều phối công việc: cách các nhóm chia sẻ tri thức, tổ chức họp và ra quyết định. “AI tồn tại ở cấp độ quy trình, và những người gần công việc nhất mới hiểu rõ vấn đề nằm ở đâu,” Hoffman viết. “Chính họ sẽ biết điều gì nên được tự động hóa hay tái thiết kế.”
Đó cũng là không gian mà Humans& muốn chiếm lĩnh. Startup này hình dung mô hình–sản phẩm của mình sẽ đóng vai trò như “mô liên kết” trong bất kỳ tổ chức nào, từ doanh nghiệp hàng chục nghìn người đến một gia đình, có khả năng hiểu kỹ năng, động lực và nhu cầu của từng cá nhân để cân bằng vì mục tiêu chung.
Để làm được điều đó, Humans& cho rằng cần phải huấn luyện mô hình theo cách khác. Yuchen He, đồng sáng lập và cựu chuyên gia OpenAI, cho biết công ty đang sử dụng tăng cường học dài hạn và tăng cường học đa tác nhân. Cách tiếp cận này giúp mô hình học cách lập kế hoạch, hành động và điều chỉnh theo thời gian, cũng như vận hành trong môi trường có nhiều con người và AI cùng tham gia.
“Mô hình cần ghi nhớ về chính nó và về người dùng,” He nói. “Trí nhớ càng tốt, khả năng hiểu và hỗ trợ con người càng cao.”
Dù đội ngũ sáng lập rất mạnh, rủi ro phía trước không hề nhỏ. Việc huấn luyện và mở rộng một mô hình nền tảng mới đòi hỏi nguồn vốn và năng lực tính toán khổng lồ, đồng nghĩa với cạnh tranh trực tiếp với các ông lớn. Ngoài ra, Humans& còn phải đối đầu với chính những công ty AI hàng đầu, vốn cũng đang tích cực mở rộng khả năng hợp tác trên sản phẩm của họ.
Anthropic, Google hay OpenAI đều đã tích hợp sâu AI vào các quy trình làm việc, đồng thời nói nhiều hơn về điều phối đa tác nhân. Chưa có công ty nào thực sự xây dựng lại mô hình dựa trên trí tuệ xã hội, điều này có thể mang lại lợi thế cho Humans&, hoặc khiến startup này trở thành mục tiêu thâu tóm.
Humans& cho biết họ đã từ chối các lời đề nghị quan tâm và không có ý định bán mình. “Chúng tôi tin đây có thể là một công ty mang tính thế hệ,” Zelikman nói. “Nó có tiềm năng thay đổi cách con người tương tác với AI.”
Đội ngũ những người sáng lập Humans& đang thúc đẩy mô hình trí tuệ xã hội. Ảnh: Humans&
