Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) sẽ sớm gia nhập một sáng kiến do Mỹ dẫn dắt nhằm củng cố chuỗi cung ứng trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách các vấn đề kinh tế Jacob Helberg cho biết.
Việc bổ sung hai quốc gia này được xem là đáng chú ý, trong bối cảnh Trung Đông vốn có lịch sử chia rẽ chính trị, đồng thời phản ánh nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm đưa Israel và các quốc gia vùng Vịnh vào cùng một khuôn khổ kinh tế tập trung vào công nghệ.
Chương trình có tên Pax Silica hướng tới bảo vệ toàn bộ chuỗi cung ứng công nghệ, bao gồm khoáng sản thiết yếu, sản xuất tiên tiến, năng lực tính toán và hạ tầng dữ liệu. Đây là một trụ cột quan trọng trong chiến lược “ngoại giao kinh tế” của chính quyền Tổng thống Donald Trump, nhằm giảm phụ thuộc vào các quốc gia đối thủ và tăng cường hợp tác giữa các đồng minh.
“Tuyên bố Silicon không chỉ là một thông cáo ngoại giao,” ông Helberg nói với Reuters. “Nó được thiết kế như một tài liệu mang tính vận hành, nhằm định hình một sự đồng thuận mới về an ninh kinh tế.”
Nhóm hiện bao gồm Israel, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Anh và Australia. Qatar dự kiến sẽ ký tuyên bố Pax Silica vào ngày 12/1, tiếp theo là UAE vào ngày 15/1.
Khác với các liên minh truyền thống, ông Helberg cho biết Pax Silica là một “liên minh năng lực”, trong đó tư cách thành viên được quyết định bởi thế mạnh công nghiệp và các doanh nghiệp của từng quốc gia.
Ông bày tỏ hy vọng sáng kiến này có thể giúp thúc đẩy quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Đông, giảm dần sự phụ thuộc vào năng lượng, hướng tới một nền kinh tế đa dạng hơn và dựa trên công nghệ.
“Đối với UAE và Qatar, đây là sự chuyển dịch từ một cấu trúc an ninh lấy dầu khí làm trung tâm sang mô hình tập trung vào ‘ngoại giao silicon’,” ông nói.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Diễn đàn Khoáng sản Tương lai (Future Minerals Forum) — một hội nghị toàn cầu về khoáng sản và chuỗi cung ứng do chính phủ Saudi Arabia chủ trì — sẽ diễn ra tại Riyadh từ ngày 13 đến 15/1, quy tụ các quan chức cấp cao, lãnh đạo ngành và nhà đầu tư.
Theo ông Helberg, trong năm nay nhóm Pax Silica sẽ tập trung vào việc mở rộng thành viên, xây dựng các dự án chiến lược nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng, cũng như phối hợp chính sách để bảo vệ hạ tầng và công nghệ trọng yếu.
Nhóm đã họp tại Washington vào tháng trước và ông Helberg cho biết hy vọng sẽ tổ chức thêm vài cuộc họp nữa trong năm nay.
Ông cũng cho biết các cuộc thảo luận đang diễn ra về những dự án có thể hiện đại hóa các tuyến thương mại và logistics, trong đó có Hành lang Ấn Độ – Trung Đông – châu Âu, sử dụng công nghệ tiên tiến của Mỹ nhằm tăng cường hội nhập khu vực và mở rộng dấu ấn kinh tế của Washington.
Các quan chức Mỹ và Israel dự kiến sẽ triển khai một Khung Chiến lược gắn với Pax Silica, bao gồm khu công nghiệp “Fort Foundry One” tại Israel nhằm đẩy nhanh các dự án. Hợp tác về AI cũng sẽ được thảo luận, với một bản ghi nhớ hợp tác (MoU) tạm thời dự kiến ký vào ngày 16/1.
Các chip bán dẫn trên bo mạch máy tính trong hình minh họa. Ảnh: Reuters
