Sứ mệnh nghiên cứu ngoại hành tinh tiếp theo của NASA đã chính thức được đưa lên quỹ đạo, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tìm hiểu các thế giới bên ngoài Hệ Mặt Trời. Tên lửa Falcon 9 của SpaceX, mang theo khoảng 40 tải trọng bao gồm vệ tinh Pandora của NASA, đã được phóng từ Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg (California) lúc 8 giờ 44 sáng Chủ nhật, ngày 11/1, theo giờ miền Đông Mỹ (tức 20 giờ 44 cùng ngày theo giờ Việt Nam).
SpaceX đặt tên cho chuyến bay là “Twilight” (Chạng vạng), do các vệ tinh được đưa vào quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời dạng hoàng hôn–bình minh, chạy dọc theo ranh giới giữa ngày và đêm trên Trái Đất. Theo kế hoạch, toàn bộ tải trọng đã được triển khai thành công trong khoảng 90 phút, bắt đầu gần một giờ sau khi tên lửa cất cánh.
Trong sứ mệnh kéo dài một năm, Pandora — nặng khoảng 325 kg — sẽ sử dụng kính thiên văn có đường kính 45 cm để nghiên cứu khí quyển của ít nhất 20 ngoại hành tinh đã được xác định. Vệ tinh này sẽ quan sát các hành tinh khi chúng “quá cảnh”, tức đi ngang qua phía trước ngôi sao chủ theo góc nhìn từ Pandora.
Hiện tượng quá cảnh khiến độ sáng của ngôi sao giảm nhẹ trong thời gian ngắn — một tín hiệu then chốt đã giúp các nhà thiên văn học phát hiện phần lớn trong hơn 6.000 ngoại hành tinh được biết đến cho tới nay. Phương pháp này không chỉ hỗ trợ việc phát hiện hành tinh mới mà còn cho phép nghiên cứu chi tiết các hành tinh đã được xác nhận, đặc biệt là cấu trúc và thành phần khí quyển của chúng.
Khi ánh sáng từ ngôi sao đi xuyên qua khí quyển của hành tinh, các nguyên tố và phân tử khác nhau sẽ hấp thụ ánh sáng ở những bước sóng đặc trưng. Việc phân tích quang phổ ánh sáng này có thể cung cấp manh mối quan trọng về thành phần khí quyển. Tuy nhiên, quá trình nghiên cứu thường gặp trở ngại do bản thân các ngôi sao không có bề mặt đồng nhất, mà tồn tại những vùng sáng tối khác nhau, tương tự các vết đen trên Mặt Trời.
Pandora được thiết kế để giải quyết thách thức này. “Pandora hướng tới việc tách riêng quang phổ của ngôi sao và hành tinh bằng cách theo dõi độ sáng của ngôi sao chủ trong ánh sáng khả kiến, đồng thời thu thập dữ liệu hồng ngoại,” các quan chức NASA cho biết. “Những quan sát đa bước sóng này sẽ giúp xác định mức độ bao phủ của các vết sao, từ đó tách tín hiệu của ngôi sao khỏi tín hiệu của hành tinh.”
Theo NASA, Pandora sẽ tập trung vào những ngoại hành tinh có khí quyển chủ yếu gồm nước hoặc hydro, qua đó giúp cải thiện độ chính xác trong việc giải thích dữ liệu khí quyển thu được từ các sứ mệnh quan sát khác.
Bên cạnh Pandora, sứ mệnh Twilight còn mang theo hơn ba chục vệ tinh thuộc nhiều loại khác nhau, trong đó có 10 vệ tinh Aether của Kepler Communications và hai vệ tinh radar quan sát Trái Đất Acadia thế hệ mới của Capella Space.
SpaceX đã thực hiện nhiều sứ mệnh phóng “đi chung chuyến” tương tự. Tính đến nay, công ty đã hoàn thành 15 chuyến trong loạt Transporter và bốn chuyến khác theo chương trình Bandwagon.
Tầng đẩy thứ nhất của Falcon 9 đã hạ cánh an toàn trở lại Vandenberg khoảng 8,5 phút sau khi cất cánh, đánh dấu chuyến bay thứ năm của tầng đẩy này.
Tên lửa Falcon 9 của SpaceX phóng sứ mệnh ngoại hành tinh Pandora của NASA cùng khoảng hơn 30 tải trọng khác từ California ngày 11/1/2025, trong chuyến bay mang tên “Twilight”. Ảnh: SpaceX
