Chiều thứ Năm, 8/1, NASA thông báo đã quyết định đưa bốn phi hành gia thuộc sứ mệnh Crew-11 của SpaceX trở về Trái Đất trước thời hạn từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), sau khi một thành viên trong phi hành đoàn gặp vấn đề sức khỏe khi đang làm việc trên quỹ đạo.
Đây sẽ là ca sơ tán y tế đầu tiên trong lịch sử của ISS, trạm vũ trụ đã duy trì hoạt động liên tục với các kíp phi hành gia luân phiên kể từ tháng 11/2000. Tuy nhiên, các quan chức NASA nhấn mạnh rằng không có lý do để hoảng loạn: phi hành gia bị ảnh hưởng hiện ở trong tình trạng ổn định và dự kiến sẽ hồi phục tốt.
“Đây không phải là một cuộc hạ quỹ đạo khẩn cấp, dù chúng tôi luôn duy trì năng lực đó và NASA cùng các đối tác thường xuyên huấn luyện cho những tình huống như vậy,” Giám đốc NASA Jared Isaacman cho biết trong buổi họp báo hôm thứ Năm.
Ông giải thích thêm rằng quyết định đẩy sớm lịch trở về được đưa ra vì “khả năng chẩn đoán và điều trị đầy đủ cho vấn đề này không có sẵn trên Trạm Vũ trụ Quốc tế.”
Phi hành đoàn Crew-11 gồm hai phi hành gia NASA là Zena Cardman và Michael Fincke, phi hành gia Kimiya Yui của Nhật Bản, cùng Oleg Platonov thuộc Cơ quan Vũ trụ Nga Roscosmos.
Bốn người được phóng lên ISS bằng tàu Crew Dragon Endeavour của SpaceX vào ngày 1/8/2025. Hiện họ đã gần hoàn tất sứ mệnh kéo dài sáu tháng theo kế hoạch ban đầu, điều được cho là đã giúp việc đưa ra quyết định sơ tán trở nên dễ dàng hơn.
“Chúng tôi luôn ưu tiên làm điều đúng đắn cho các phi hành gia, và cũng phải nhìn nhận rằng sứ mệnh Crew-11 thực tế đã ở giai đoạn cuối,” Isaacman nói. “Họ đã hoàn thành gần như toàn bộ các mục tiêu đề ra. Trong khi đó, Crew-12 sẽ được phóng trong vài tuần tới. Đây là thời điểm phù hợp để đưa phi hành đoàn trở về — khi phương tiện sẵn sàng và điều kiện thời tiết cho phép.”
Hiện lịch trình cụ thể cho chuyến trở về vẫn chưa được chốt, song NASA cho biết sẽ cập nhật thông tin trong vài ngày tới.
Vấn đề sức khỏe xuất hiện vào thứ Tư (7/1), khi NASA thông báo hoãn một chuyến đi bộ ngoài không gian dự kiến diễn ra ngày 8/1 do “mối lo ngại y tế” liên quan đến một phi hành gia. Chuyến đi bộ này ban đầu dự kiến do Cardman và Fincke thực hiện.
NASA chưa công bố danh tính phi hành gia gặp vấn đề hay cung cấp nhiều chi tiết cụ thể, với lý do bảo vệ quyền riêng tư. Tuy nhiên, trong cuộc họp báo hôm thứ Năm, Tiến sĩ James Polk, Giám đốc y tế và sức khỏe của NASA, cho biết sự cố không liên quan đến chuyến đi bộ ngoài không gian hay công tác chuẩn bị cho hoạt động này.
“Đây không phải là vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành hay do chấn thương khi thực hiện nhiệm vụ,” ông Polk nói. “Đó là một vấn đề y tế xảy ra trong môi trường vi trọng lực, trong khi các thiết bị chúng tôi có trên trạm không đủ để hoàn tất việc chẩn đoán.”
Theo Polk, việc phải tiến hành sơ tán y tế từ ISS thực ra không phải điều bất ngờ. Các mô hình thống kê cho thấy trung bình khoảng ba năm sẽ có một sự cố như vậy xảy ra, nhưng đến nay mới lần đầu tiên kịch bản này trở thành hiện thực.
Sứ mệnh Crew-12 kế tiếp, cũng gồm bốn phi hành gia, hiện dự kiến được phóng vào giữa tháng 2. NASA đang xem xét khả năng đẩy sớm mốc thời gian này, nhưng khó có khả năng Crew-12 cất cánh trước khi Crew-11 trở về.
Do đó, sau khi Crew-11 rời trạm, ISS nhiều khả năng sẽ tạm thời chỉ có ba người làm việc, gồm phi hành gia NASA Christopher Williams và hai nhà du hành vũ trụ Nga Sergey Kud-Sverchkov cùng Sergei Mikayev. Bộ ba này đã đến ISS bằng tàu Soyuz của Nga vào ngày 27/11.
Trong giai đoạn này, Williams sẽ là người Mỹ duy nhất trên trạm, nhưng các quan chức NASA cho biết ông hoàn toàn có thể đảm đương trách nhiệm này.
“Chris được đào tạo để thực hiện mọi nhiệm vụ mà chúng tôi có thể yêu cầu trên trạm,” Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya cho biết. “Ngoài ra, phần lớn hoạt động của trạm vẫn được hỗ trợ từ các trung tâm điều khiển trên khắp thế giới, vì vậy anh ấy sẽ luôn có hàng nghìn người ‘đứng sau lưng’ để bảo đảm các hoạt động khoa học mang tính đột phá vẫn được tiến hành suôn sẻ.”
Phi hành đoàn sứ mệnh SpaceX Crew-11 của NASA trên Trạm Vũ trụ Quốc tế. Theo chiều kim đồng hồ từ trên bên trái: Mike Fincke, Zena Cardman (NASA), Oleg Platonov (Nga) và Kimiya Yui (Nhật Bản). Ảnh: NASA
Phi hành đoàn Crew-11 chụp ảnh trong một buổi huấn luyện trước khi phóng lên ISS. Từ trái sang: Oleg Platonov, Mike Fincke, Zena Cardman và Kimiya Yui. Ảnh: SpaceX
