Một thẩm phán liên bang Mỹ hôm thứ Tư cho biết bồi thẩm đoàn sẽ được phép quyết định liệu OpenAI — công ty tiên phong trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo — có đánh lừa đồng sáng lập Elon Musk trong quá trình chuyển đổi từ một phòng thí nghiệm nghiên cứu phi lợi nhuận sang một doanh nghiệp hoạt động vì lợi nhuận hay không.
Dù chưa ban hành phán quyết chính thức, Thẩm phán Tòa án Quận Mỹ Yvonne Gonzalez Rogers cho thấy bà có ý định bác bỏ đề nghị của OpenAI về việc hủy bỏ vụ kiện mà Musk đã đệ trình cách đây 17 tháng nhằm vào startup có trụ sở tại San Francisco, nơi ông từng góp phần sáng lập vào năm 2015.
“Vụ việc này sẽ được đưa ra xét xử,” bà Gonzalez Rogers nhấn mạnh trong phiên điều trần kéo dài 90 phút, đôi lúc diễn ra khá căng thẳng, tại thành phố Oakland, bang California.
Thẩm phán cho biết bà vẫn cần giải quyết một số vấn đề thủ tục, bao gồm việc có bác bỏ hay không các cáo buộc “làm giàu bất chính” mà Musk đưa ra nhằm vào Microsoft — tập đoàn đã tích lũy khoản đầu tư trị giá khoảng 135 tỷ USD vào OpenAI kể từ khi rót 1 tỷ USD vào công ty con hoạt động vì lợi nhuận được thành lập năm 2019.
Tuy nhiên, bà nói với các luật sư rằng hiện có đủ bằng chứng để bồi thẩm đoàn xem xét trong cuộc đối đầu pháp lý giữa Musk — người giàu nhất thế giới với khối tài sản ước tính 713 tỷ USD — và CEO OpenAI Sam Altman, người được cho là sở hữu khối tài sản khoảng 2 tỷ USD. Nếu phiên tòa diễn ra, nhiều khả năng cả hai sẽ được triệu tập ra tòa để làm chứng dưới lời tuyên thệ.
“Một phần cốt lõi của vụ việc là liệu bồi thẩm đoàn có tin vào những người ra làm chứng hay không, và họ có đáng tin cậy hay không,” bà Gonzalez Rogers nói.
Hiện vẫn chưa rõ khi nào phiên tòa sẽ được ấn định.
Vụ kiện xoay quanh nguồn gốc của OpenAI với tư cách là một phòng thí nghiệm nghiên cứu phi lợi nhuận do Musk và Altman cùng thành lập, với mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo phục vụ lợi ích của nhân loại. Hai nhà sáng lập cho rằng sứ mệnh này sẽ đóng vai trò đối trọng với các công ty vì lợi nhuận như Google, nơi AI có nguy cơ bị triển khai thiếu thận trọng nhằm tối đa hóa doanh thu.
Musk đã đóng góp khoảng 40 triệu USD, phần lớn thông qua các quỹ tài trợ do ông lập ra, cùng bốn chiếc xe Tesla. Tuy nhiên, theo các tài liệu được trình lên tòa, Musk và Altman sau đó bất đồng sâu sắc về định hướng tương lai của OpenAI.
Ở thời điểm đó, Musk bắt đầu nghi ngờ rằng Altman cùng một lãnh đạo khác của OpenAI là Greg Brockman đang lên kế hoạch chuyển đổi phòng thí nghiệm nghiên cứu này thành một công ty hoạt động vì lợi nhuận.
Dù Altman tìm cách trấn an rằng ông vẫn cam kết với sứ mệnh phi lợi nhuận của OpenAI, Musk cuối cùng quyết định cắt đứt quan hệ với startup này và sau đó thành lập đối thủ xAI — công ty vừa được định giá 230 tỷ USD trong một vòng gọi vốn hoàn tất gần đây.
Một trang nhật ký năm 2017 của Brockman là một trong những tài liệu mà thẩm phán Gonzalez Rogers viện dẫn để củng cố lập luận cho phép vụ kiện được đưa ra xét xử. Trong đó, Brockman bày tỏ mong muốn trở thành tỷ phú và viết rằng: “Chúng tôi đã nghĩ rằng có lẽ nên chuyển hẳn sang mô hình vì lợi nhuận. Kiếm tiền cho bản thân nghe cũng rất hấp dẫn,” theo hồ sơ tòa án.
Đã có thời điểm chính hội đồng quản trị OpenAI cũng nghi ngờ động cơ của Altman, dẫn tới việc ông bị sa thải vào năm 2023, trước khi nhanh chóng được đưa trở lại vị trí CEO với sự hỗ trợ của Microsoft.
Một vấn đề then chốt cần được xác định trước khi Musk có thể theo đuổi cáo buộc gian lận tại phiên tòa là thời điểm hành vi lừa dối bị cáo buộc đã xảy ra, do các cáo buộc gian lận chỉ có thời hiệu ba năm.
Thẩm phán Gonzalez Rogers cho biết nếu bồi thẩm đoàn xác định rằng hành vi này xảy ra trong vòng chưa đầy ba năm trước thời điểm Musk nộp đơn kiện vào tháng 8-2024, vụ việc sẽ tiếp tục bước sang giai đoạn xét xử các cáo buộc gian lận.
Elon Musk tham dự Diễn đàn Đầu tư Saudi tại trung tâm Kenedy ở Hoa Kỳ cuối năm 2025. Ảnh: AP
