DeepSeek, startup công nghệ Trung Quốc cạnh tranh với ChatGPT của OpenAI, đang ngày càng mở rộng hiện diện tại nhiều quốc gia đang phát triển. Xu hướng này có thể góp phần thu hẹp khoảng cách trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo giữa các nền kinh tế đang phát triển và các nước phát triển, theo một báo cáo mới của Microsoft.
Báo cáo công bố hôm thứ Năm cho thấy, trong ba tháng cuối năm 2025, tỷ lệ người dùng toàn cầu sử dụng các công cụ AI tạo sinh đã đạt 16,3% dân số thế giới, tăng từ mức 15,1% của ba tháng trước đó.
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng khoảng cách về mức độ ứng dụng AI giữa các nước phát triển và đang phát triển vẫn đang nới rộng, khi tốc độ áp dụng AI tại khu vực mà Microsoft gọi là “Bắc bán cầu” gần như nhanh gấp đôi so với “Nam bán cầu”.
“Chúng tôi đang chứng kiến một sự phân tách và lo ngại rằng khoảng cách này sẽ tiếp tục gia tăng,” ông Juan Lavista Ferres, nhà khoa học dữ liệu trưởng của phòng thí nghiệm AI for Good Lab thuộc Microsoft, cho biết. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu “telemetry” ẩn danh để theo dõi mức độ sử dụng thiết bị trên toàn cầu.
Theo báo cáo, những quốc gia đầu tư sớm và nhất quán vào hạ tầng số và AI đang dẫn đầu về tỷ lệ người dùng, trong đó có Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Singapore, Pháp và Tây Ban Nha. Một số số liệu của Microsoft trùng khớp với khảo sát do Pew Research Center công bố hồi tháng 10, cho thấy những quốc gia nào hào hứng với AI nhiều hơn lo ngại. Trong cả hai báo cáo, Hàn Quốc đều nổi bật với mức độ đón nhận AI cao.
Microsoft có lợi ích trực tiếp trong việc thúc đẩy AI, khi hoạt động kinh doanh của hãng cũng như phần lớn ngành công nghệ và thị trường chứng khoán đang đặt cược tương lai vào việc các công cụ AI được sử dụng rộng rãi và mang lại lợi nhuận. Tuy nhiên, ông Lavista Ferres cho biết phòng thí nghiệm của ông tiếp cận vấn đề này ở góc nhìn rộng hơn.
Nhóm nghiên cứu nhận thấy sự trỗi dậy của DeepSeek, startup Trung Quốc thành lập năm 2023, đã góp phần thúc đẩy việc ứng dụng AI tại nhiều quốc gia đang phát triển, nhờ các mô hình miễn phí và “mã nguồn mở”, cho phép mọi người có thể truy cập và chỉnh sửa các thành phần cốt lõi.
Khi DeepSeek ra mắt mô hình AI suy luận tiên tiến mang tên R1 vào tháng 1-2025 — được đánh giá là tiết kiệm chi phí hơn so với các mô hình tương tự của OpenAI — động thái này đã thu hút sự chú ý của giới công nghệ toàn cầu và làm dấy lên bất ngờ trước tốc độ Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách với Mỹ về tiến bộ công nghệ.
Ông Lavista Ferres cho biết DeepSeek là một “mô hình tốt” cho các tác vụ như toán học hay lập trình, nhưng hoạt động khác với các mô hình có trụ sở tại Mỹ khi xử lý những chủ đề nhạy cảm như chính trị.
DeepSeek hiện cung cấp chatbot miễn phí trên nền tảng web và di động, đồng thời cho phép các nhà phát triển trên toàn cầu truy cập, chỉnh sửa và xây dựng dựa trên động cơ cốt lõi của mình. Việc không thu phí thuê bao đã “hạ thấp rào cản đối với hàng triệu người dùng, đặc biệt tại các khu vực nhạy cảm về giá,” theo báo cáo của Microsoft.
“Sự kết hợp giữa tính mở và khả năng chi trả đã giúp DeepSeek tạo được chỗ đứng tại những thị trường chưa được các nền tảng AI phương Tây phục vụ đầy đủ,” báo cáo nhận định. “Sự trỗi dậy của DeepSeek cho thấy việc ứng dụng AI toàn cầu được định hình không chỉ bởi chất lượng mô hình, mà còn bởi khả năng tiếp cận và mức độ sẵn có.”
Một số nước phát triển, trong đó có Australia, Đức và Mỹ, đã tìm cách hạn chế việc sử dụng DeepSeek do lo ngại về an ninh. Microsoft năm ngoái cũng cấm nhân viên của mình sử dụng công cụ này. Báo cáo cho thấy mức độ sử dụng DeepSeek vẫn thấp tại Bắc Mỹ và châu Âu, nhưng tăng mạnh tại Trung Quốc, cũng như ở Nga, Iran, Cuba và Belarus — những nơi dịch vụ của Mỹ bị hạn chế hoặc khả năng tiếp cận công nghệ nước ngoài còn hạn chế.
Tại nhiều quốc gia, mức độ phổ biến của DeepSeek có liên quan đến việc ứng dụng này được cài sẵn làm chatbot mặc định trên các mẫu điện thoại phổ biến do các hãng công nghệ Trung Quốc như Huawei sản xuất.
Báo cáo ước tính thị phần của DeepSeek tại Trung Quốc lên tới 89%, tiếp theo là Belarus với 56% và Cuba với 49% — những quốc gia cũng có mức độ ứng dụng AI nói chung còn thấp. Tại Nga, thị phần của DeepSeek vào khoảng 43%.
Ở Syria và Iran, thị phần của DeepSeek lần lượt đạt khoảng 23% và 25%. Tại nhiều quốc gia châu Phi như Ethiopia, Zimbabwe, Uganda và Niger, thị phần của DeepSeek dao động từ 11% đến 14%.
Trang ứng dụng DeepSeek hiển thị trên màn hình một chiếc smartphone tại Bắc Kinh. Ảnh: AP
