Năm 2026 được dự báo sẽ là một năm đặc biệt sôi động đối với công cuộc khám phá Mặt Trăng, khi ngày càng có nhiều tàu vũ trụ do khu vực tư nhân chế tạo chuẩn bị thực hiện các nỗ lực hạ cánh không người lái xuống vệ tinh tự nhiên của Trái Đất.

Đây cũng sẽ là một năm sôi động đối với Mặt Trăng nói chung. NASA có kế hoạch đưa con người vào quỹ đạo Mặt Trăng với sứ mệnh Artemis 2, sớm nhất vào tháng 2, trong khi Trung Quốc dự kiến trong nửa cuối năm sẽ hạ cánh tàu thăm dò robot Hằng Nga 7 xuống cực nam Mặt Trăng và tìm kiếm băng nước.

Tuy nhiên, không chỉ các cơ quan nhà nước nhắm tới Mặt Trăng, mà các công ty thương mại cũng đang tham gia cuộc chơi, với một loạt tàu đổ bộ không người lái – có thể mở ra giai đoạn hiện diện lâu dài hơn, mang tính thị trường hơn trên Mặt Trăng của nhân loại.

Dưới đây là một số sứ mệnh thương mại hiện đang đặt mục tiêu hạ cánh xuống Mặt Trăng trong năm 2026.

Blue Origin: Sứ mệnh Blue Moon Pathfinder 1

Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos dự kiến sẽ lần đầu tiên chinh phục Mặt Trăng với tàu thử nghiệm Blue Moon Mark 1. Tàu đổ bộ robot này dự kiến được phóng bằng tên lửa New Glenn từ bãi phóng Cape Canaveral sớm nhất vào đầu năm 2026, theo thông báo của công ty vào tháng 11, ngay sau khi tên lửa này phóng thành công sứ mệnh ESCAPADE của NASA lên sao Hỏa.

Sứ mệnh này là một màn trình diễn công nghệ cho cấu hình tàu chở hàng Blue Moon Mark 1, bao gồm các hệ thống hạ cánh chính xác và công nghệ động cơ, nhằm hỗ trợ các chuyến vận chuyển tải trọng thương mại của NASA xuống bề mặt Mặt Trăng trong tương lai, với khả năng mang tối đa khoảng 3.000 kg.

Tàu đổ bộ sẽ nhắm tới khu vực cực nam Mặt Trăng và mang theo tải trọng SCALPSS (bộ thiết bị khoa học gồm các camera lập thể) của NASA, nhằm nghiên cứu cách luồng khí xả của tàu tương tác với bề mặt Mặt Trăng trong quá trình hạ cánh. Tầm quan trọng của sứ mệnh là rất lớn: Blue Origin hiện là nhà thầu chính trong Hệ thống Hạ cánh Con người (HLS) của NASA với tàu Blue Moon, dự kiến đưa các phi hành gia xuống Mặt Trăng vào cuối thập kỷ này, khiến Mark 1 Pathfinder trở thành một bước “diễn tập” then chốt.

Firefly: Blue Ghost M2

Công ty Firefly có trụ sở tại Texas đang chuẩn bị quay trở lại Mặt Trăng chỉ một năm sau cú hạ cánh lịch sử của Blue Ghost tại Biển Khủng Hoảng (Mare Crisium) ở phía gần của Mặt Trăng. Blue Ghost M2 là bước tiếp theo của Firefly trong tham vọng trở thành nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển thương mại tới Mặt Trăng. Sứ mệnh này nằm trong chương trình Dịch vụ Tải trọng Mặt Trăng Thương mại (CLPS) của NASA, đồng thời mang theo các tải trọng thương mại và quốc tế.

Blue Ghost M2 dự kiến được phóng bằng tên lửa Falcon 9 của SpaceX sớm nhất vào quý II/2026, với mục tiêu hạ cánh xuống mặt bên kia của Mặt Trăng — một thành tựu mà đến nay mới chỉ Trung Quốc đạt được, với Hằng Nga 4 năm 2019 và Hằng Nga 6 năm 2024. Trong số sáu tải trọng chính phủ và thương mại có xe tự hành Rashid Rover 2 của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và một bộ thu năng lượng không dây của Volta Space.

Sứ mệnh này cũng mang theo tàu quỹ đạo Lunar Pathfinder của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), sẽ được Firefly triển khai vào quỹ đạo Mặt Trăng bằng phương tiện chuyển tiếp quỹ đạo Elytra. Elytra đồng thời đóng vai trò trạm chuyển tiếp thông tin liên lạc cho Blue Ghost M2 trong 10 ngày hoạt động, điều bắt buộc vì không thể liên lạc trực tiếp với Trái Đất từ mặt bên kia của Mặt Trăng.

Intuitive Machines: IM-3

Intuitive Machines sẽ tìm cách thực hiện lần hạ cánh Mặt Trăng thứ ba vào nửa cuối năm 2026 với sứ mệnh IM-3, sau các nỗ lực trước đó của IM-1 Odysseus vào tháng 2/2024 và IM-2 Athena trong năm 2025, cả hai đều bị lật nghiêng ngay sau khi chạm bề mặt Mặt Trăng.

IM-3, tiếp tục sử dụng tàu đổ bộ NOVA-C, sẽ được phóng bằng tên lửa Falcon 9 từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA tại Florida, và nhắm tới khu vực Reiner Gamma ở mặt gần Mặt Trăng, nơi có một hiện tượng “vệt xoáy” bí ẩn đi kèm với từ trường cục bộ. Tàu đổ bộ sẽ mang theo nhiều thiết bị khoa học, bao gồm các máy đo từ trường và thiết bị nghiên cứu plasma, trong khuôn khổ chương trình CLPS.

Astrobotic: Sứ mệnh Griffin-1

Tàu đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên của Astrobotic, Peregrine, được phóng vào tháng 1/2024 nhưng gặp trục trặc hệ thống đẩy do van bị lỗi và cuối cùng rơi xuống Thái Bình Dương. Tuy nhiên, công ty có trụ sở tại bang Pennsylvania đã quay trở lại với tàu đổ bộ Griffin đầu tiên, hiện dự kiến được phóng sớm nhất vào tháng 7/2026 bằng tên lửa Falcon Heavy.

Griffin-1 sẽ nhắm tới cực nam Mặt Trăng. Ban đầu, sứ mệnh được lên kế hoạch mang theo xe tự hành VIPER của NASA để tìm kiếm các chất bay hơi, nhưng xe này đã được chuyển sang một nhiệm vụ khác sau khi kế hoạch bị hủy rồi khôi phục. Thay vào đó, xe tự hành Mặt Trăng FLIP bốn bánh của Astrolab, nặng khoảng 450 kg, sẽ cùng Griffin-1 thực hiện chuyến đi, bên cạnh xe CubeRover nhỏ hơn nhiều do chính Astrobotic phát triển. Tàu đổ bộ cũng sẽ mang theo các tải trọng thương mại quy mô nhỏ khác.

Tổng thể, các sứ mệnh này đánh dấu một bước mở rộng mới trong nỗ lực thăm dò Mặt Trăng, thử nghiệm các công nghệ và triển khai những tải trọng khoa học sẽ được sử dụng trực tiếp hoặc cung cấp dữ liệu cho các nhiệm vụ tương lai, bao gồm chương trình Artemis, đồng thời mở rộng dấu ấn thương mại của con người trong không gian.

Ảnh minh họa tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 của Blue Origin trên bề mặt Mặt Trăng Ảnh: Blue Origin

Hình ảnh tàu đổ bộ Blue Ghost trên Mặt Trăng. Ảnh: NASA