Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm thứ Năm đã bỏ phiếu áp đảo thông qua việc thành lập một hội đồng khoa học toàn cầu gồm 40 thành viên về các tác động và rủi ro của trí tuệ nhân tạo (AI), bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ Mỹ.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres, người thành lập hội đồng này, gọi việc thông qua là “một bước nền tảng hướng tới sự hiểu biết khoa học toàn cầu về AI.”
“Trong một thế giới nơi AI đang phát triển với tốc độ chóng mặt,” ông nói, “hội đồng này sẽ cung cấp điều còn thiếu — những phân tích khoa học nghiêm ngặt, độc lập, cho phép tất cả các quốc gia thành viên, bất kể năng lực công nghệ của họ, có thể tham gia trên nền tảng bình đẳng.”
Ông mô tả đây là cơ quan khoa học toàn cầu hoàn toàn độc lập đầu tiên chịu trách nhiệm thu hẹp khoảng cách kiến thức về AI và đánh giá các tác động kinh tế – xã hội trong thực tế.
Cuộc bỏ phiếu tại Đại hội đồng gồm 193 thành viên đạt kết quả thông qua là 117–2, với Mỹ và Paraguay bỏ phiếu phản đối, còn Tunisia và Ukraine bỏ phiếu trắng. Các đồng minh của Mỹ tại châu Âu, châu Á và nhiều nơi khác đã bỏ phiếu ủng hộ, cùng với Nga, Trung Quốc và nhiều quốc gia đang phát triển.
Cố vấn Phái bộ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Lauren Lovelace gọi hội đồng này là “một sự vượt quá đáng kể thẩm quyền và năng lực của Liên Hợp Quốc” và cho rằng “quản trị AI không phải là vấn đề để Liên Hợp Quốc quyết định.”
Bà nói Mỹ, với tư cách là quốc gia dẫn đầu thế giới về AI, quyết tâm làm mọi thứ có thể để thúc đẩy đổi mới AI và xây dựng hạ tầng của mình. Chính quyền Trump sẽ ủng hộ “các quốc gia cùng chí hướng hợp tác nhằm khuyến khích phát triển AI phù hợp với các giá trị chung của chúng ta.”
“Chúng tôi sẽ không nhượng quyền kiểm soát AI cho các tổ chức quốc tế có thể bị ảnh hưởng bởi các chế độ độc tài đang tìm cách áp đặt tầm nhìn về xã hội giám sát có kiểm soát,” Lovelace nói thêm, đồng thời bày tỏ lo ngại về “cách thức thiếu minh bạch” trong việc lựa chọn hội đồng.
Ông Guterres cho biết 40 thành viên được chọn từ hơn 2.600 ứng viên sau quá trình rà soát độc lập do Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), Văn phòng Liên Hợp Quốc về Công nghệ Số và Công nghệ Mới nổi, cùng UNESCO – Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc – thực hiện. Các thành viên sẽ phục vụ nhiệm kỳ ba năm.
Các thành viên chủ yếu là chuyên gia AI nhưng cũng đến từ các lĩnh vực khác, trong đó có Maria Ressa, nhà báo người Philippines và là chủ nhân Giải Nobel Hòa bình năm 2021.
Có hai người Mỹ trong hội đồng: Vipin Kumar, giáo sư Đại học Minnesota chuyên về AI, khai phá dữ liệu và nghiên cứu tính toán hiệu năng cao; và Martha Palmer, giáo sư đã nghỉ hưu của Đại học Colorado, chuyên gia ngôn ngữ học với nghiên cứu tập trung vào việc nắm bắt ý nghĩa của từ ngữ trong các câu phức tạp cho AI.
Có hai chuyên gia Trung Quốc trong hội đồng: Song Haitao, viện trưởng Đại học Giao thông Thượng Hải và Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Thượng Hải; và Wang Jian, chuyên gia về công nghệ điện toán đám mây tại Học viện Kỹ thuật Trung Quốc.
Ukraine cho biết họ bỏ phiếu trắng vì phản đối việc ông Andrei Neznamov của Nga — chuyên gia về quản lý, đạo đức và quản trị AI — có mặt trong hội đồng.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres là người thúc đẩy việc thành lập một hội đồng khoa học toàn cầu gồm 40 thành viên về các tác động và rủi ro của trí tuệ nhân tạo. Ảnh: AP
