Trung tâm Hàng không Vũ trụ Đức (DLR) đang lên kế hoạch xây dựng một Trung tâm Điều khiển Thám hiểm Con người (Human Exploration Control Center – HECC) mới tại cơ sở Oberpfaffenhofen, gần Munich, nhằm phục vụ các sứ mệnh có người lái và robot trong tương lai lên Mặt Trăng và Sao Hỏa. Trung tâm này sẽ mở rộng Trung tâm Điều hành Không gian Đức (GSOC) hiện có, cho phép quản lý các sứ mệnh phức tạp, kéo dài ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp, đồng thời củng cố quyền tự chủ chiến lược của Đức và châu Âu trong lĩnh vực bay vũ trụ.
Chính quyền bang Bayern sẽ hỗ trợ 58 triệu euro cho việc xây dựng HECC, trong khi DLR đóng góp thêm 20 triệu euro từ nguồn ngân sách cốt lõi. Quyết định cấp vốn đã được công bố chính thức vào ngày 4/2/2026 tại Oberpfaffenhofen. Việc xây dựng dự kiến bắt đầu vào năm 2028 và trung tâm sẽ sẵn sàng đi vào hoạt động từ năm 2030, kế thừa và mở rộng di sản nhiều thập kỷ hoạt động không gian của DLR tại Oberpfaffenhofen.
Theo bà Anke Kaysser-Pyzalla, Chủ tịch Hội đồng Điều hành DLR, hàng chục năm kinh nghiệm vận hành và chuyển giao công nghệ đã đưa Oberpfaffenhofen trở thành một trung tâm được quốc tế công nhận về điều hành không gian và đào tạo phi hành gia. Bà cho rằng HECC đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của DLR, trong đó các hoạt động thám hiểm bằng robot sẽ ngày càng đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các sứ mệnh có người lái, trong khuôn khổ hợp tác quốc tế.
Bộ trưởng Liên bang Đức phụ trách Nghiên cứu, Công nghệ và Không gian Dorothee Bär nhấn mạnh HECC sẽ đưa Oberpfaffenhofen trở thành trung tâm tương lai của châu Âu cho thám hiểm không gian có người và không người lái. Theo bà, chính phủ liên bang và chính quyền bang đang phối hợp mở rộng năng lực vận hành bay vũ trụ của Đức, coi dự án này là đóng góp quan trọng cho chủ quyền không gian của châu Âu.
Thủ hiến bang Bayern Markus Söder mô tả HECC là “cánh cổng của Bayern hướng tới các vì sao”, đồng thời nhấn mạnh sự hợp tác giữa bang Bayern, DLR và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA). Ngoài khoản đầu tư 58 triệu euro cho tòa nhà HECC, Bayern còn dành thêm 5 triệu euro cho việc phát triển một “cổng quỹ đạo” và các dự án trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ phi hành gia. Theo ông Söder, Mặt Trăng sẽ đóng vai trò bàn đạp cho các sứ mệnh không gian xa hơn và có thể là điểm trung chuyển trên hành trình tới Sao Hỏa.
Bộ trưởng Kinh tế bang Bayern Hubert Aiwanger cho rằng không gian đã trở thành một động lực công nghệ và tăng trưởng quan trọng. HECC được kỳ vọng sẽ thu hút các công nghệ tương lai, tạo việc làm chất lượng cao và phục vụ cả các sứ mệnh của chính phủ lẫn thương mại, tiếp nối vai trò lâu dài của Oberpfaffenhofen như một trung tâm giao thoa giữa nghiên cứu, công nghiệp và công nghệ cao.
Theo kế hoạch, HECC sẽ được tích hợp vào hạ tầng hiện có của GSOC và bao gồm một tòa nhà mới đủ chỗ làm việc cho khoảng 200 nhân sự. Tổ hợp này sẽ có một trung tâm điều khiển Mặt Trăng chuyên biệt, các phòng sạch và phòng điều khiển đa nhiệm, cho phép vận hành song song nhiều sứ mệnh. Các khu vực an ninh cao với hệ thống máy chủ và phòng điều khiển riêng cũng được thiết kế để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các hoạt động không gian trong tương lai.
Một nhiệm vụ trọng tâm của HECC là điều hành phần đóng góp của châu Âu đối với trạm vũ trụ Gateway, dự kiến đặt trên quỹ đạo Mặt Trăng trong khuôn khổ chương trình Artemis của NASA. Từ Oberpfaffenhofen, HECC sẽ đảm nhận trách nhiệm vận hành ba thành phần then chốt của Gateway gồm mô-đun sinh hoạt quốc tế I-HAB, hệ thống liên lạc HLCS kết nối trạm với bề mặt Mặt Trăng và mô-đun tiếp nhiên liệu ESPRIT.
Gateway dự kiến được lắp ráp trong thập kỷ này và sẽ trở thành tiền đồn tiếp theo của nhân loại trong không gian, hỗ trợ việc con người quay trở lại Mặt Trăng một cách bền vững, đồng thời là nền tảng thử nghiệm các công nghệ và khái niệm vận hành cho các sứ mệnh có người lái lên Sao Hỏa. Vai trò của HECC trong việc vận hành các hệ thống chủ chốt này đặt Đức và các đối tác châu Âu vào vị trí trung tâm của những bước tiến tiếp theo trong thám hiểm không gian.
Về dài hạn, HECC cũng sẽ hỗ trợ các sứ mệnh vượt ra ngoài hệ Trái Đất – Mặt Trăng. Với các chuyến bay tới Sao Hỏa, độ trễ tín hiệu có thể lên tới 40 phút, buộc các tàu vũ trụ phải vận hành với mức độ tự chủ cao hơn. Để đáp ứng yêu cầu này, GSOC đang phát triển các giải pháp trí tuệ nhân tạo như hệ thống METIS, nhằm hỗ trợ điều hành tự động hoặc bán tự động trong không gian xa.
Sơ đồ cấu trúc trạm vũ trụ Gateway trên quỹ đạo Mặt Trăng, minh họa vai trò và các mô-đun do NASA, ESA và JAXA phụ trách. Ảnh: Space Daily
